Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...

AD (728x90)

  • 2793 Pine St

  • 1100 Broderick St

  • 868 Turk St

  • 420 Fell St

Κάθε φορά που εντυπωσιάζεις, αποκτάς κι έναν εχθρό






Ο Ισπανός ψυχολόγος και ψυχίατρος Ενρίκε Ρόχας αναφέρει πως «όσοι νιώθουν ότι αποτελούν αντικείμενο του φθόνου συναδέλφων, συμμαθητών, γειτόνων, φίλων, ακόμα και συγγενών, πρέπει να ξέρουν πως το πιο σημαντικό είναι να προφυλάσσονται, να μην εκτίθενται σε καταστάσεις που προκαλούν και οξύνουν αυτό το συναίσθημα».

Για το τόσο ανθρώπινο ελάττωμα του φθόνου, μια παραδοσιακή ιστορία αναφέρει πως μια φορά ένα φίδι άρχισε να κυνηγάει μια πυγολαμπίδα/Υστερα από τρεις μέρες αδιάκοπης καταδίωξης, χωρίς δυνάμεις πια, η πυγολαμπίδα σταμάτησε και μίλησε στο φίδι:

— Μπορώ να σου κάνω μια ερώτηση;

— Δε συνηθίζω ν’ ακούω τα θηράματά μου, αλλά μια που θα σε καταβροχθίσω, μπορείς να ρωτήσεις.

— Ανήκω στην τροφική σου αλυσίδα; «Όχι·,

— Σου έκανα κανένα κακό;

— Όχι

— Τότε γιατί θέλεις να με σκοτώσεις; Αφού σκέφτηκε λίγο, το φίδι απάντησε:

— Επειδή δεν αντέχω να σε βλέπω να λάμπεις.

Δυνατός είναι ο άντρας που κάνει τη γυναίκα του να χαμογελά



Διάβασα κάπου πριν λίγες μέρες, πως, η δύναμη ενός άντρα, μετριέται από το μέγεθος του χαμόγελου της γυναίκας που βρίσκεται δίπλα του και θα ήθελα σήμερα, να σταθούμε λίγο σε αυτό.

Είναι βασικό, ο άντρας να είναι ικανός να στηρίζει, να ανεβάζει και να φτιάχνει την διάθεση της γυναίκας που είναι δίπλα του. 

Εννοείται ότι, και η γυναίκα έχει τις ίδιες υποχρεώσεις, αλλά είπαμε σήμερα για αλλαγή να μιλήσουμε για τις αντρικές.


Αναφέρομαι στις σχέσεις εκείνες, που ο θαυμασμός, τα κομπλιμέντα και η θετική αντιμετώπιση των χαρακτηριστικών του συντρόφου, είναι είτε μονόπλευρα, είτε ανύπαρκτα.

Εκείνα τα μικρά, καθημερινά, που ίσως να μην κάνουν απέραντη διαφορά στην σχέση συνολικά, αλλά μπορούν να φτιάξουν στο λεπτό το κέφι του συντρόφου μας.

Αρχικά, πολλές φορές η ανάγκη ενός ατόμου να εκδηλώνεται μόνο με αρνητικά σχόλια και να αποφεύγει κάθε είδους κομπλιμέντα, έχει να κάνει με δικές του ανασφάλειες και μειωμένη αυτοπεποίθηση.


Όταν λοιπόν ένας άνθρωπος είναι ανασφαλής, προσπαθεί να εντοπίσει στο σύντροφό του μειονεκτήματα, έτσι ώστε να αποδείξει στον εαυτό του ότι είναι ισάξιος ή καλύτερος από εκείνον.

Γι’αυτό και πολλοί άντρες, προσπαθούν υποσυνείδητα ή ακόμη και συνειδητά να μειώσουν τις συντρόφους τους, μόνο και μόνο για να κρατούν το «πάνω» χέρι.

Ωστόσο, μία γυναίκα που γίνεται λήπτης καθημερινών αρνητικών σχολίων, καταλήγει να χάνει κάθε ίχνος αυτοσεβασμού, να κρατιέται από λεπτομέρειες και να ψάχνει τις πιο γελοίες αφορμές για καβγάδες.


Δε νομίζω εκείνη που διαμηνύετε πως αγαπάτε, να είναι συνεχώς στις μαύρες της και βυθισμένη σε σκέψεις. 

Ίσως να θεωρείτε αστεία τα επιχειρήματα, αλλά σας υπενθυμίζω ότι στο γυναικείο μυαλό, τριγυρνάνε διαρκώς χιλιάδες πράγματα, που δεν το αφήνουν να ηρεμήσει.

Τα δε χοντροκομμένα σχόλια για την εμφάνισή της, της γεννούν συναίσθημα κατωτερότητας, ανεπάρκειας στις διαπροσωπικές σχέσεις αλλά ακόμα και στον εργασιακό χώρο.


Πολλές γυναίκες θα καταλάβουν το σκεπτικό πίσω από τις συμπεριφορές των συντρόφων τους και θα τρέξουν να φύγουν. 

Ίσως να αργήσουν, ίσως να πληγωθούν ίσως και να μεταμορφωθούν σε όλες εκείνες, που οι άντρες θεωρούν την χειρότερη φάρα.


Αντιθέτως, θέλουμε η γενιά μας να μεγαλώνει γυναίκες με δύναμη, με αυτοπεποίθηση, έτοιμες να αντιμετωπίσουν την ζωή. 

Είναι φυσικά, επιτακτική ανάγκη, να ψάχνουμε για την δύναμη μέσα μας. 

Ωστόσο, οι εξωγενείς παράγοντες είναι πάντα σημαντικοί, πόσο μάλλον η επιρροή του συντρόφου.

Εάν λοιπόν αγαπημένε μου, θέλεις να θεωρείσαι άντρας του 21 πρώτου αιώνα, μην πέφτεις σε εγωιστικές παγίδες. 

Μην ξεχνάς να της λες πόσο όμορφη είναι όταν πρέπει, μην αμελήσεις να της δώσεις τις καλύτερες ευχές σου μετά από την τελευταία της επιτυχία, υπενθύμισέ της πόσο πιστεύεις σε αυτήν και στάσου στήριγμα εκείνες της μέρες που χάνει το κουράγιο και την πίστη στον εαυτό της.


Επιβράβευσέ την για όλα εκείνα που παλεύει.

Παρουσίασε τον καλύτερο δυνατό εαυτό σου και δώσε σ’εκείνη το κίνητρο να κάνει το ίδιο.

Στο τέλος της μέρας, το μοίρασμα αξίζει μόνο αν υπάρχει αληθινή αγάπη. 

Αύριο, κάντην να χαμογελάσει κι ερωτεύσου το γέλιο της πάλι από την αρχή.




Έχουν πρόβλημα οι άνθρωποι που μιλούν και επεξηγούν υπερβολικά.





Ήταν μια γυναίκα που ήθελε να δίνει πολλές εξηγήσεις. 

Αφού διατύπωνε στον συνομιλητή της εκείνο που είχε να του πει, την κυρίευε κατόπιν το άγχος μήπως δεν του το εξήγησε όσο πρέπει σωστά. 

Μήπως δεν την καταλάβει, μήπως τον μπερδέψει, μήπως φταίει η ίδια για μια τυχόν κακή συνεννόηση. 

Έτρεμε τις παρεξηγήσεις, την άρνηση, κατά βάθος την απόρριψη.

Ασφαλώς αναστατωνόταν πολύ περισσότερο όταν ο απέναντι την ενδιέφερε ιδιαίτερα. 

Στις περιπτώσεις μάλιστα που υπήρχε ερωτικό στοιχείο ανάμεσα σ’ εκείνη και στον άλλο, αυτού του είδους το άγχος εξελισσόταν σε ξέφρενο.

Γενικώς υπήρχαν περιπτώσεις που η στάση της γινόταν εξαιρετικά προβληματική. 

Τηλεφωνούσε συνέχεια, έστελνε σημειώματα, μηνύματα στο κινητό, παρακαλούσε για μια συνάντηση με σκοπό να διευκρινίσει σαφέστερα όσα είχε πει και ξαναπεί, να συμπληρώσει κάτι βασικό, να κάνει ακόμη μια υποσημείωση.


Υπέφερε όταν επανεξέταζε στο μυαλό της εκ των υστέρων μια φράση της, μια λέξη της, για να μην πω και το ύφος που φανταζόταν πως είχε· 

τα έβρισκε τώρα λαθεμένα, ανεπαρκή, συχνά γελοία, προσπαθούσε να υποθέσει πώς τα έχει εκλάβει ο άλλος, αγωνιζόταν να μπει στη σκέψη του. 

Ένα μεγάλο μέρος της καθημερινότητας της περνούσε με αυτό το κουραστικό βάσανο.

Νομίζω ότι οι χαρακτήρες οι οποίοι φοβούνται υπερβολικά την απόρριψη είναι απ’ αυτούς που καταλήγουν να μιλούν και να επεξηγούν υπερβολικά. 

Εξηγούν ξανά και ξανά τη θέση τους, τον εαυτό τους, τη γνώμη τους, την πρόταση τους και, πιο αγχωμένα από όλα, τις προθέσεις τους.

Το ότι τείνουν έτσι πυρετωδώς να εξηγούν, να απολογούνται και να αναλύουν την άποψη τους δε σημαίνει πως είναι πάντοτε και ειλικρινείς. 

Θα έλεγα μάλιστα πως στη δική τους κατηγορία ανήκουν εκείνοι που, ανήσυχοι μήπως διαφανεί ένα ψέμα τους, μια ανακρίβεια, συχνότατα η υπερβολή και η μεγαλοποίηση που τείνουν να προσθέτουν, κάποια παραλλαγή έστω στο θέμα τους, μια πτυχή τους που κρύβουν, 

αγωνίζονται να πείσουν με λόγια πάρα πολλά, με εντονότερες εκφράσεις, με δραματικότητα που τους αρέσει να χρησιμοποιούν. 

Εφαρμόζουν συνειδητά ή ασυνείδητα την παλιά συνταγή: 

Αν σερβίρεις ένα ψέμα μαζί με πολλές, εντυπωσιακές αλήθειες, τότε θα το περάσεις πιο εύκολα.

Οι ανασφαλείς, οι εξαρτημένοι χαρακτήρες, έχουν μεγαλύτερη ανάγκη την πειθώ τους, την ένταση, το δράμα, τις επανειλημμένες διευκρινίσεις σε όσα ήδη έχουν εκφράσει.

 Δεν εμπιστεύονται τις εντυπώσεις που άφησαν, και οι εντυπώσεις που άφησαν έχουν τρομακτική σημασία για την ηρεμία τους. 

Η ανάγκη τους να τα καταφέρουν σε αυτό που υποστηρίζουν είναι βαριά ανάγκη, θεωρούν πως θα καταστραφεί ο κόσμος αν δε συμφωνήσει μαζί τους ο άλλος. 

Είναι σαν να βιώνουν κάθε λίγο τη διαδικασία μιας δίκης σε δικαστήριο, όπου τα πολυτιμότερα της ψυχής τους κρέμονται από την απόφαση.

Το θλιβερό είναι πως βιώνουν ως σοβαρή δίκη ακόμη και το πιο μηδαμινό ή φαιδρό ζήτημα που τίθεται. 

Δεν πρόκειται ακριβώς για διαπραγμάτευση σημαντικών ζητημάτων, αλλά για μια διαδικασία ψυχολογικής επιβίωσης. 

Δε ζουν δίχως απανωτές δικαιώσεις, επειδή είναι πρόσωπα εξόχως ενοχικά, βαθιά ανασφαλή, αλλά και βαριά εγωιστικά.


Το ζήτημα του εγωισμού, του εγωκεντρισμού, πάντα τίθεται όταν αναφερόμαστε σε ψυχολογικά προβλήματα και αναζητούμε κάποια ανακούφιση. 

Όπως καλός μου φίλος και γιατρός επαναλαμβάνει και το επαναλαμβάνω μετά κι εγώ: «Ας αφαιρέσουν οι νευρωσικοί κάτι από τον εγωισμό τους και θα γίνουν πολύ πιο εύκολα τα πράγματα».

Το ερώτημα αν μια ψυχολογική ασθένεια προκαλεί εγωισμό ή είναι ο εγωισμός που μας οδηγεί σε ψυχολογικά προβλήματα θα παραμένει ερώτημα στη σκέψη των πιο πολλών. 

Προσωπικά τολμώ να πω, από όση πείρα μάζεψα μελετώντας τον εαυτό μου και κοντινούς άλλους, πως προηγείται ο εγωισμός. 

Η εγωιστική ματιά μας στη ζωή και στις σχέσεις δυσκολεύει εξαιρετικά σχέσεις και ζωή, είναι φυσικό να οδηγεί σε εμπόδια και ήττες.

Και οι επαναλαμβανόμενες δυσκολίες, οι συνεχείς αποτυχίες, κάποια στιγμή κουράζουν και κλονίζουν το νευρικό σύστημα. 

Από εκεί και πέρα είναι φυσικό η δυσθυμία, η δυσφορία, η δυστυχία, ο θυμός και όσα ακολουθούν τις ματαιώσεις μας να επιβαρύνουν κι άλλο τη ροπή στον εγωκεντρισμό. 

Δύσκολα είμαστε επιεικείς και φιλάνθρωποι όταν είμαστε δυστυχισμένοι.


Εσύ έχεις την ευθύνη για το βλέμμα των ματιών σου




Κάθε φορά που κοιτάς τον καθρέφτη, μάθε να κοιτάς στα μάτια τον εαυτό σου. Μην αποφεύγεις αυτό το βλέμμα, είναι το βλέμμα της ευθύνης. Της ευθύνης για αυτό που είσαι, αυτό που έγινες…




Ναι, εσύ έχεις την ευθύνη. Όχι για τη σάρκα σου, αλλά για το βλέμμα των ματιών σου,την καθαρότητά τους, τον τρόπο που κοιτάζεις. «Τα μάτια είναι ο καθρέφτης της ψυχής», πόσο χιλιοειπωμένη φράση! Κι όμως, απόλυτα ορθή. Κατά συνέπεια, η αντανάκλαση των ματιών σου στον καθρέφτη, είναι η πιο χειροπιαστή έκφραση της εικόνας που έχεις για εσένα, για την ψυχή σου…


Και πιο είναι, τελικά, το χειρότερο συναίσθημα που μπορείς να αναγνωρίσεις κοιτώντας βαθιά μέσα στα μάτια σου; Ο χειρότερος αντικατοπτρισμός είναι αυτός της αυτολύπησης… Άσχημη αίσθηση, σε κάνει να μουδιάζεις όταν το συνειδητοποιείς. Και τότε αναρωτιέσαι τι έφταιξε, για ποιο λόγο έφτασες να σκέφτεσαι ότι είσαι ένα πλάσμα βουτηγμένο στη θλίψη, που έχει βιώσει τη ζωή από την άσχημη και σκοτεινή πλευρά της. Αναρωτιέσαι γιατί μετατράπηκες σε σκιά του εαυτού σου και έρμαιο των εξωτερικών παραγόντων που περικλύουν τη ζωή σου. Ξέρεις το λόγο κατά βάθος…


Απαρνήθηκες την ευθύνη, «θυματοποιώντας» τον εαυτό σου σε κάθε δυσκολία που ερχόταν στο δρόμο σου. Και έτσι, προσπαθώντας απελπισμένα να αποτινάξεις την ευθύνη από εσένα, τοποθέτησες σταδιακά τον εαυτό σου σε μια μόνιμα αδύναμη θέση. Τώρα που βλέπεις καθαρά την αιτία, μάθε λοιπόν να παίρνεις την ευθύνη. Για όλα. 

Ήταν επιλογές σου άλλωστε. Άλλες σωστές, άλλες ανούσιες,επιπόλαιες,λανθασμένες. Ό,τι κι αν σου συνέβη, άμεσα ή έμμεσα εσύ το επέλεξες.


Μη θρηνείς τα λάθη σου -δεν οδηγεί πουθενά- παρά μόνο αναγνώρισέ τα. Μην επιρρίπτεις πουθενά αλλού τις ευθύνες παρά μόνο σε εσένα, τους άλλους δεν μπορείς να τους ελέγξεις, αυτό δεν είναι το δικό σου το κομμάτι. Μόνο τα δικά σου λάθη να σε αφορούν… Ακόμα και σε αυτές τις περιπτώσεις που πραγματικά είσαι απόλυτα αναίτιος για κάτι που βιώνεις, στο τέλος η ευθύνη για την μετέπειτα κατάστασή σου είναι μόνο δική σου. 

Όπως είπε και ο σπουδαίος διανοητής του 20ου αιώνα Βίκτωρ Φρανκλ «Η τελευταία από τις ανθρώπινες ελευθερίες είναι να επιλέξεις τη στάση σου στις συνθήκες που παρουσιάζονται κάθε φορά» . Συνεπώς, κάθε στιγμή, σε κάθε σου απόφαση, ήσουν ελεύθερος να διαλέξεις μεταξύ δύναμης και «θυματοποίησης».



Να παίρνεις την ευθύνη της ζωής σου, να μην της δίνεις το χρώμα των εξωτερικών παραγόντων που την περιτριγυρίζουν. Δεν είσαι το άβουλο θύμα που σε βολεύει να πιστεύεις, αλλά ο θύτης που καταδικάζει την ψυχή του σε δυστυχία. Και είναι ιδιαίτερα ελκυστική η ιδέα του θύματος, το ξέρεις… Έτσι δεν χρειάζεται να αλλάξεις κάτι σε εσένα, πάντα το φταίξιμο για την κατάστασή σου θα βρίσκεται κάπου αλλού. Δελεαστικό σίγουρα, αλλά επιβάλλεται να το αφήσεις στην άκρη και αυτό επιτυγχάνεται μόνο τη στιγμή που αναλαμβάνεις εσύ εξ’ ολοκλήρου τα ηνία…



Θυμήσου, λοιπόν, την επόμενη φορά που θα κοιτάξεις τον εαυτό σου στον καθρέφτη να ψιθυρίσεις στο είδωλό σου «Παίρνω την ευθύνη για όλα και συνεχίζω». Χρέος σου είναι θωρακίσεις τον εαυτό σου, καθώς «τα πάντα ρει» -δεν μπορείς να το αποφύγεις- είναι νόμος της φύσης. Τα λάθη έγιναν. Έγιναν χρόνος παρελθοντικός. Τα γνώρισες, τα βίωσες, συμφιλιώθηκες μαζί τους, έμαθες όσα έπρεπε να σε διδάξουν για να προχωρήσεις στο τώρα. Δεν έχουν πλέον θέση στο παρόν σου, δεν έχουν πλέον θέση στον καθρέφτη σου, στα μάτια σου, στην ψυχή σου….


Αν θέλεις να αδυνατίσεις, κοίτα μέσα σου




Γιατί δεν μπορώ να σταματήσω να τρώω; Αλλά δεν είναι αυτό το ερώτημα΄ υπάρχει κάτι άλλο πίσω από αυτό. Μοιάζει γελοίο….

Όχι, μην το κρίνεις. Αν το λες γελοίο, το έχεις ήδη κατακρίνει και ίσως αυτό να αποτελεί μέρος του προβλήματος. Δεν είναι αυτός ο τρόπος να φύγεις από ένα πρόβλημα. Μην δίνεις άσχημο όνομα στα πράγματα΄ προσπάθησε να τα καταλάβεις.


Αν τρώει πιο πολύ ένας άνθρωπος, αποτελεί σύμπτωμα αυτό κάποιου υπόγειου ρεύματος.

Το φαγητό αποτελεί πάντοτε ένα υποκατάστατο της αγάπης. Οι άνθρωποι που δεν αγαπούν, που κατά κάποιο τρόπο χάνουν τη ζωή της αγάπης, αρχίζουν να τρώνε περισσότερο΄ πρόκειται για υποκατάστατο της αγάπης.

Όταν γεννιέται το παιδί, η πρώτη του αγάπη και η πρώτη του τροφή είναι το ίδιο πράγμα: η μητέρα. Υπάρχει λοιπόν ένας βαθύς συσχετισμός μεταξύ τροφής και αγάπης΄ για την ακρίβεια, το φαγητό έρχεται πρώτο και μετά ακολουθεί η αγάπη. 

Πρώτα τρώει το παιδί τη μητέρα κι έπειτα σιγά-σιγά συνειδητοποιεί ότι η μητέρα δεν είναι μόνο φαγητό΄ ότι το αγαπάει κιόλας. Για να συμβεί όμως αυτό είναι φυσικά απαραίτητη κάποια ανάπτυξη. Την πρώτη μέρα το παιδί δεν μπορεί να καταλάβει την αγάπη. Καταλαβαίνει τη γλώσσα της τροφής, τη φυσική πρωτόγονη γλώσσα όλων των ζώων.

 Το παιδί γεννιέται πεινασμένο΄ χρειάζεται αμέσως η τροφή. Την αγάπη δεν θα την χρειαστεί μέχρι αρκετά αργότερα΄ δεν είναι τόσο επείγουσα η ανάγκη. Μπορεί να ζήσει κανείς όλη του τη ζωή χωρίς αγάπη, αλλά δεν μπορεί να ζήσει χωρίς τροφή΄ αυτό είναι το πρόβλημα.

Έτσι λοιπόν το παιδί αρχίζει να αντιλαμβάνεται τη σχέση μεταξύ φαγητού και αγάπης. Σιγά-σιγά, αισθάνεται επίσης ότι όποτε δείχνει μεγάλη αγάπη η μητέρα, του δίνει το στήθος της με διαφορετικό τρόπο. Όταν δεν έχει μεγάλη αγάπη, αλλά είναι θυμωμένη, λυπημένη, δίνει το στήθος της πολύ απρόθυμα ή δεν το δίνει καθόλου. 

Έτσι αντιλαμβάνεται το παιδί ότι όποτε δείχνει αγάπη η μητέρα, όποτε είναι διαθέσιμο το φαγητό, είναι διαθέσιμη και η αγάπη. Όποτε δεν είναι διαθέσιμο το φαγητό, το παιδί αισθάνεται ότι δεν είναι διαθέσιμη η αγάπη και το αντίστροφο. Βρίσκεται στο ασυνείδητο αυτό.

Κάπου σου λείπει η ζωή με αγάπη κι έτσι τρως περισσότερο΄ πρόκειται για υποκατάστατο. Γεμίζεις συνεχώς τον εαυτό σου με φαγητό και δεν αφήνεις καθόλου χώρο μέσα σου. Δεν υπάρχει λοιπόν θέμα αγάπης, γιατί δεν απομένει καθόλου χώρος. Και με το φαγητό τα πράγματα είναι απλά, γιατί το φαγητό είναι νεκρό. 

Μπορείς να συνεχίσεις να τρως όσο θέλεις΄ το φαγητό δεν μπορεί να πει όχι. Αν σταματήσεις να τρως, το φαγητό δεν μπορεί να πει ότι το προσβάλεις. Παραμένεις ο αφέντης με το φαγητό.




Στην αγάπη όμως δεν είσαι πια ο αφέντης. Μπαίνει στη ζωή σου και μια άλλη ύπαρξη, μπαίνει στη ζωή σου μια εξάρτηση. Δεν είσαι πια ανεξάρτητος και εκεί βρίσκεται ο φόβος.

Το εγώ θέλει να είναι ανεξάρτητο και το εγώ δεν θα σου επιτρέψει να αγαπάς΄ θα σου επιτρέπει μόνο να τρως πιο πολύ. Αν θέλεις να αγαπάς, τότε πρέπει να αφήσεις το εγώ.

Δεν είναι θέμα φαγητού΄ το φαγητό αποτελεί απλώς το σύμπτωμα. Δεν θα πω λοιπόν τίποτε για το φαγητό, για δίαιτες ή για κάτι που πρέπει να κάνεις. Γιατί αυτό δεν θα σε βοηθήσει, δεν θα επιτύχεις. Μπορείς να δοκιμάσεις χίλιους τρόπους΄ δεν θα σε βοηθήσει αυτό. Αντίθετα, θα σου πω να ξεχάσεις το φαγητό, να συνεχίσεις να τρως όσο θέλεις.




Ξεκίνα μια ζωή με αγάπη, ερωτεύσου, βρες κάποιον που να μπορείς να τον αγαπήσεις και θα δεις αμέσως ότι δεν τρως τόσο πολύ.

Το έχεις παρατηρήσει; Αν είσαι ευχαριστημένος, δεν τρως πάρα πολύ. Αν είσαι λυπημένος, τρως πάρα πολύ. Οι άνθρωποι νομίζουν ότι, όταν είναι ευχαριστημένοι, τρώνε πάρα πολύ, αλλά αυτό είναι σκέτη ανοησία. Ο ευχαριστημένος άνθρωπος αισθάνεται τόσο ικανοποιημένος που δεν αισθάνεται να έχει χώρο μέσα του. Ο δυστυχισμένος άνθρωπος ρίχνει συνεχώς μέσα του φαγητό.

Δεν θα ασχοληθώ λοιπόν καθόλου με το φαγητό… Κι εσύ συνέχισε έτσι όπως είσαι, βρες όμως κάποιον αγαπημένο.

Osho, Above All, Don΄t Wobble, Ομιλία #12

Η αδιέξοδη αναζήτηση του τέλειου




Αν η τελειότητα αποτελεί για σας ιδανικό, η κάθε πράξη ή σκέψη σας περιφρουρεί το μύθο της και συντελεί στην πολυπόθητη επίτευξή της, αναλογιστείτε μήπως πάσχετε από την επώδυνη διαταραχή της τελειοθηρίας.



1. Η τελειοθηρία ως ψυχαναγκασμός


Επειδή ο εαυτός αντανακλάται στους άλλους, σε σημείο να είναι δύσκολα διακριτός ως μεμονωμένος, η εξάρτηση από την αποδοχή και τη συναίνεσή τους είναι σύμφυτη κοινωνική προϋπόθεση. Θεμιτή, μέχρι να αρχίσει να μετατρέπεται σε πείνα για αναγνώριση, ήπια, έως ότου να αποκτήσει τα χαρακτηριστικά ψυχαναγκασμού και καταπίεσης.

Οι τελειοθήρες του είδους αυτού τηρούν απαρέγκλιτους κανόνες και διαδικασίες. Υπακούουν σε ιεροτελεστίες, που οι ίδιοι ή το σύστημα έχει καθιερώσει, και γίνονται καλοί στο παιχνίδι των τύπων, της γραφειοκρατίας και των κατεστημένων. Η προσήλωσή τους στο καθήκον και στο δέον γενέσθαι, για τον προσεκτικό παρατηρητή, δεν είναι παρά μία τεχνική, για να αποκρύπτουν το φόβο της προσωπικής ανεπάρκειας. Γιατί είναι γνωστό πως ένα πλήρως ελεγχόμενο περιβάλλον, η εμμονή για αψεγάδιαστες λεπτομέρειες δεν οδηγούν στο τέλειο (το οποίο δεν είναι το άθροισμα των μερών αλλά το σύνολο των σχέσεων των μερών, εξού και από τους θνητούς απροσπέλαστο), αλλά σε μια ψευδαίσθηση ασφάλειας, που θολώνει κάθε παραφωνία στην προσωπικότητα. 

Για τους αυτόκλητους σκλάβους της τελειότητας κάθε νέα συνθήκη ή κατάσταση, η οποία δεν μπορεί να προσχεδιαστεί και να οριοθετηθεί βάσει των προαποφασισμένων πλάνων, αποτελεί απειλή. Το ρίσκο, η διακινδύνευση, η απόκλιση από τις νόρμες, για τις οποίες τόσα πολλά θυσίασαν, και πολύ περισσότερο όσοι αντιπροσωπεύουν το καινοτόμο, το πρωτόγνωρο, το ανεξέλεγκτο, δεν είναι παρά επαναστάτες εναντίον του τέλειου εαυτού, που δόμησαν υπό τους δικούς τους όρους.

Η παράλογη αγωνία της άμεμπτης αυτοπαρουσίασης τούς καθιστά ευάλωτους (και επιθετικούς) στη γνώμη των άλλων, έρμαια στην αρνητική κριτική τους, επαίτες της επιδοκιμασίας, υποτακτικούς στην εξουσία, απορριπτικούς προς τους κατώτερους ή εκείνους που θέτουν εν αμφιβόλω το σενάριο, που προστατεύει την εικόνα τους. Η τελειοθηρία ξεκινά ως μηχανισμός άμυνας και καταλήγει σε ψυχαναγκαστική διαταραχή, που δυναστεύει τους ίδιους και όσους βρεθούν στον περίγυρό τους.

Θύματα πλημμελών γονεϊκών προτύπων ή ανεπαρκούς φροντίδας, πάντα επιζητούν συμβολικούς κηδεμόνες, για να τους ικανοποιήσουν και να αποσπάσουν το πολυπόθητο εύγε, έστω και ως καθήλωση στην παιδική ανάγκη για επιβράβευση. Καταδυναστεύουν την ύπαρξή τους με σκέψεις και συναισθήματα έλλειψης, κάθε τους δράση υπολείπεται του ιδεατού, και μόνο η ιεροτελεστία της λεπτομέρειας απαλύνει το πληγωμένο εγώ. 

Όποια μορφή και να πάρει η συμπεριφορά αυτή, είτε του άκαμπτου υπερεγώ είτε του αδύναμου ανθρωπάκου, που προς όλους χρωστά και άπαντες πρέπει να ευχαριστήσει, ο βίος του είναι σπαρμένος με άκαρπες μέριμνες, επειδή η τελειοθηρία τον οδηγεί στην αποφυγή δραστηριοτήτων, συναισθηματικών επενδύσεων και σχέσεων, αν αυτές δεν είναι τέλειες, κατά τα δικά του μέτρα και σταθμά.




2. Η τελειοθηρία ως αντανάκλαση ναρκισσισμού 


Οι νάρκισσοι είναι θύματα της ίδιας τους της εικόνας. Παιδιά ναρκίσσων, κατά πάσα πιθανότητα, με συντετριμμένο, ανασφαλές και ασταθές εγώ, ποτέ δεν απέκτησαν την ταυτότητα, που ήθελαν, επειδή οι ίδιοι διετέλεσαν καθρέφτες του ναρκισσισμού των γονιών τους με τίμημα την ανεξαρτητοποίηση από αυτούς. Η τελειοθηρία εκδηλώνεται ως απαίτηση για τέλεια απέναντί τους στάση των υπολοίπων, από αδιαμφισβήτητη αποδοχή των θέσεών τους, από θέσφατα του τύπου όλα ή τίποτα. Η παγίδα που στήνουν σε όσους συσχετίζονται μαζί τους δεν είναι το θέλω να θέλεις απλώς, αλλά απαιτώ να θέλεις όσα θέλω εγώ. 

Σε μια ερωτική σχέση επιζητούν την απόλυτη αφοσίωση, πληγώνονται ακόμα και από μη εσκεμμένες παραβλέψεις ή αστοχίες, θέτουν τόσο υψηλά κριτήρια, που οι περισσότεροι αποτυγχάνουν να ικανοποιήσουν, πληγώνονται με το παραμικρό, και καταλήγουν να γίνονται αναχωρητές του έρωτα, μεμφόμενοι τη σύγχρονη εποχή για την επιδερμικότητα ή επιπολαιότητα των δεσμών. Έτσι η μόνη διέξοδος για να αισθανθούν ξεχωριστοί είναι η απαίτηση να τους αντιμετωπίζουν όλοι ως μοναδικούς, καταδικάζοντας με την αξίωση αυτή τον εαυτό τους σε ειρκτές και σε αυτοδημιούργητα δεσμωτήρια. Τιμωρητικοί κάθε σφάλματος ως αφεντικά, απαιτητικοί και ανελαστικοί κριτές, υπερόπτες για τα δυσθεώρατα κριτήρια ποιότητας, που θέτουν, σπάνια παινεύουν την εργασία και τους κόπους των υφισταμένων, αν δεν συμμερίζονται το πάθος της τελειότητας.

Η έλλειψη ανοχής προς κάθετι ατελές, πρόσωπο ή ερέθισμα, εκπορεύεται από την πίστη τους πως η έλλειψη ακεραιότητας θα έχει αντίκτυπο πάνω τους, θα σπιλώσει την θελκτική εικόνα τους και θα πληγώσει ανεπανόρθωτα το αίτημα κάθε νάρκισσου: το λαμπερό είδωλο, που προβάλλεται, αντανακλάται και μεγεθύνεται, κίβδηλο, αλλά συναρπαστικό.




3. Η τελειοθηρία ως υπερδιέγερση


Οι Beck, Shapiro και Maxment παρατήρησαν πως άτομα, τα οποία βρίσκονται σε υπερδιέγερση, αν και το επιθυμούν, δεν μπορούν παρά να προσέχουν τις λεπτομέρειες, να καταγράφουν την ασυμμετρία, να ενοχλούνται από οποιαδήποτε έλλειψη αρμονίας. Η προσοχή τους εύκολα διασπάται, εάν δεχτούν πληθώρα ταυτόχρονων πληροφοριών. Επιζητούν το χρόνο να αναλύσουν διεξοδικά κάθε πλαίσιο κι αν διαπιστώσουν πως ανταποκρίνεται στα κριτήριά τους, μπορούν να προχωρήσουν στο επόμενο. Το πρόβλημα εντείνεται όταν προσπαθούν να γενικεύσουν την τακτική αυτή σε κοινωνικές και συναισθηματικές περιστάσεις.

Κάποτε ένας διαγνωσμένος ψυχωσικός, με μανία να διορθώνει κάθε συντακτικό ή ορθογραφικό σφάλμα σε κείμενα μου είπε: Κάθε φορά που φτίαχνω ένα λάθος, αισθάνομαι πως κάτι στραβό εξαλείφεται από την οικουμένη.



Η τελειοθηρία είναι πρόσχημα για έλεγχο. 

Για πρόγνωση της χαοτικής ζωής, για περιορισμό των εκπλήξεων, για μία λογική, κατά το δυνατόν, ερμηνευτική που νοηματοδοτεί τις ενέργειες, τα κίνητρα και τους στόχους. Αυτό ισχύει για όλους. Μόνο που οι τελειοθήρες εκλαμβάνουν το διαφορετικό ως απειλή και επιχειρούν να το χειραγωγήσουν, να το αξιολογήσουν να το προσαρμόσουν με την αυταπάτη της τελειότητας, το γνωστό τους παιχνίδι, όπου ο καθένας, αλλά και ο ίδιος τους ο εαυτός, σπάνια βγαίνει αλώβητος. 

Αν ο σύμβουλος προσπαθήσει να ανασκευάσει τα αίτια αυτής της συμπεριφοράς, αν τους βάλει να φανταστούν μία ζωή που δεν θα είχαν ανάγκη από επιβεβαίωση, έγκριση, αποδοχή, έλεγχο, μια ζωή χαλαρή, όπως αρμόζει σε όσους κατανοούν τη βραχύτητά της, συνήθως περιγράφουν την ανασφάλεια που αναβαπτίζεται σε ελευθερία.





Ευστράτιος Παπάνης, Επίκουρος Καθηγητής Κοινωνιολογίας Πανεπιστημίου Αιγαίου



Θέλεις να είσαι ευτυχισμένος;



Θέλεις να είσαι ευτυχισμένος; Φυσικά και θέλεις! Τότε τι σε εμποδίζει; Η ευτυχία σου εξαρτάται μόνο από εσένα. Αυτό υποστήριζε ο Επίκουρος, ένας από τους πιο παρεξηγημένους Έλληνες φιλοσόφους. Το βασικό εμπόδιο για την ευτυχία έλεγε ότι είναι το άγχος.




Το λεξικό μας λέει ότι άγχος είναι η συναισθηματική κατάσταση που χαρακτηρίζεται κυρίως από έντονη συνεχή δυσφορία και οφείλεται σε φόβο ή ανησυχία για κάτι. Η λέξη προέρχεται από το αρχαίο ἄγχω που σημαίνει στραγγαλίζω, πνίγω (ότι δηλαδή κάνει το άγχος στην ευτυχία.)

Η φιλοσοφία του Επίκουρου βασιζόταν σε τέσσερις βασικές αλήθειες. Ονομάζεται και «θεραπεία με τα τέσσερα μέρη», ένα γιατρικό για την επιδημική ασθένεια του ανθρώπινου άγχους: «δεν υπάρχουν θεϊκά πλάσματα που μας απειλούν· δεν υπάρχει μετά θάνατο ζωή· αυτό που χρειαζόμαστε είναι εύκολο να το αποκτήσουμε· αυτό που μας κάνει να υποφέρουμε είναι εύκολο να το υπομείνουμε.» όπως μας λέει και ο μεταγενέστερος επικουρικός Φιλόδημος στο απόσπασμα του ποιήματος που παρέθεσα στην αρχή της ανάρτησης. Ας δούμε αυτά τα τέσσερα μέρη λίγο πιο αναλυτικά:

«Μην φοβάσαι το Θεό»

Οι περισσότεροι άνθρωποι βρίσκονται σε μια κατάσταση σύγχυσης σχετικά με τους θεούς αφού πιστεύουν ότι διαρκώς ασχολούνται με το τι κάνουν οι άνθρωποι και ξοδεύουν όλο το χρόνο και την ενέργεια τους για να τιμωρήσουν τους θνητούς εχθρούς τους και να βοηθήσουν τους πιστούς τους. Αυτό είναι αντίθετο καταρχήν με την ελευθερία του

ανθρώπου (ντετερμινισμός). Επίσης δεν συμβαδίζει με την ιδέα της θεότητας να υπάρχουν θεοί οι οποίοι ανησυχούν και οι οποίοι καταβάλλουν δυνάμεις για να κάνουν κάτι. Ταιριάζει περισσότερο σε αυτούς να βρίσκονται σε μια κατάσταση ευτυχίας, χωρίς άγχη, ανησυχίες και ανάγκες να ζουν μια ζηλευτή ζωή. Έτσι για τους Επικουρικούς αποτελούν τα πρότυπα στα οποία προσπαθούν να μοιάσουν μέσα στα όρια της ανθρώπινης φύσης. Ο Επίκουρος έλεγε: «Είμαι έτοιμος να συναγωνιστώ τον Δία σε ευτυχία όσο έχω ψωμί και νερό.»

Φυσικά μια τέτοια άποψη έρχεται σε ευθεία αντιπαράθεση με κάθε θρησκεία αφού της αφαιρεί κάθε δύναμη επιβολής
πάνω στις μάζες αφού δείχνει ότι δεν είναι θεόσταλτη. Δεν είναι να απορεί κανείς ότι η άποψη του πολεμήθηκε απ’ όλες τις θρησκείες και η προπαγάνδα που στήθηκε τον παρουσίαζε ως άθεο.

«Μην ανησυχείς για το θάνατο»

Ίσως από τις πιο γνωστές ιδέες του. «Μην φοβάστε», έλεγε, «το θάνατο, γιατί όταν υπάρχουμε δεν είναι ο θάνατος παρόν και όταν είναι παρόν δεν υπάρχουμε εμείς». Προκαλεί σύγχυση το να ανησυχείς για την θνητότητά σου και είναι αχαριστία να απεχθάνεσαι τα όρια της ζωής.

«Ό,τι είναι καλό είναι εύκολο να το αποκτήσεις»

Οι βασικές μας ανάγκες είναι λίγες και εύκολες να αποκτηθούν: φαγητό, νερό, στέγη και ασφάλεια από τους εχθρούς μας. Δεν χρειάζονται για να αποκτηθούν πολύ προσπάθεια ή πολλά χρήματα. Όλες οι άλλες ανάγκες είναι επίπλαστες και απαιτούν κόπο και χρήμα για να αποκτηθούν. Αν μάλιστα καταφέρουμε και τις αποκτήσουμε μας στερούν την ελευθερία γιατί απαιτούν ακόμα περισσότερο κόπο και χρήμα για να τις κρατήσουμε δημιουργώντας φυσικά περισσότερο άγχος. Και ενώ τα σώματα μας χρειάζονται όλα τα παραπάνω, το μόνο που χρειάζονται οι ψυχές μας είναι να είναι πεπεισμένες ότι τα σώματα μας θα πάρουν όλα αυτά που χρειάζονται.

Σώμα ικανοποιημένο και ψυχή σίγουρη μας κάνουν χαρούμενους και αυτό είναι το κλειδί για την ευτυχία. Η Επικούρεια φιλοσοφία μας βοηθάει να καταλάβουμε πόσο λίγα χρειαζόμαστε, να είμαστε ευτυχισμένοι που τα κατέχουμε και να έχουμε την σιγουριά ότι θα συνεχίσουμε να τα κατέχουμε. Από την άλλη δεν υπάρχει λόγος να μην χαιρόμαστε τις εκάστοτε πολυτέλειες αν τύχει να είναι εύκολα προσβάσιμες. Δεν υπάρχει κάτι κακό στην πολυτέλεια αυτή καθ’ αυτή, αλλά κάθε εξάρτηση από αυτή είναι επιζήμια για την ευτυχία μας, όπως και κάθε επιθυμία για άχρηστα πράγματα.

«Ό,τι είναι τρομερό είναι εύκολο να το υπομείνεις»

Αυτή η διδασκαλία είναι ίσως η πιο δύσκολη να αποδεχτούμε. Η αρρώστια και ο πόνος δεν είναι ευχάριστα σε κανένα αλλά η φύση μας έχει κάνει έτσι ώστε να μην υποφέρουμε πολύ από αυτά. Η αρρώστια για παράδειγμα είναι είτε σύντομη, είτε χρόνια και είτε μέτρια ή βαριά, αλλά χρόνια και βαριά είναι εξαιρετικά σπάνιο· έτσι δεν χρειάζεται να ανησυχούμε με την προοπτική ότι θα υποφέρουμε.

Αυτό που έχει την μεγαλύτερη σημασία στη φιλοσοφία του Επίκουρου είναι η πεποίθηση ότι δεν ερχόμαστε στη γη δεμένοι με σχοινιά. Δεν είμαστε οι μαριονέτες ενός δημιουργού· δεν υπάρχει κάποιο σενάριο που πρέπει να ακολουθήσουμε ή από το οποίο περιοριζόμαστε. Από εμάς εξαρτάται να ανακαλύψουμε τους περιορισμούς που μας θέτει η ίδια η φύση μας. Όταν το κάνουμε αυτό βρίσκουμε κάτι ευχάριστο: η ζωή είναι ελεύθερη, η ζωή είναι καλή, η ευτυχία είναι πιθανή και μπορούμε να χαρούμε την ευτυχία των θεών αντί να ταπεινώνουμε τους εαυτούς μας στις λάθος ιδέες μας γι’ αυτούς.

Όταν λέμε ότι η ζωή είναι ελεύθερη δεν σημαίνει ότι δεν πρέπει να έχουμε ηθικούς περιορισμούς. Είναι λάθος πρακτική να κλέψουμε τους φίλους μας ή να επιτεθούμε σε αγνώστους. Γιατί; Όχι επειδή είπε ο Θεός ότι αυτά είναι ανήθικα, αλλά επειδή είναι ηλίθιο να κάνουμε οτιδήποτε θα μας προκαλέσει ανησυχία. Οι φίλοι και η φιλοσοφία είναι τα δύο μέσα που έχουμε στη διάθεση μας για να μας βοηθήσουν να ζήσουμε τις ζωές μας με σιγουριά και χωρίς άγχος.


Δύο είναι οι λόγοι που με ώθησαν να μεταφράσω μέρος του εισαγωγικού σημειώματος του D.S. Hutchinson σε μια επιλογή κειμένων του Επίκουρου τα οποία έχουν διασωθεί. Ο πρώτος είναι η ταινία του Θ, Μαραγκού Black Μπεεε (μπορείτε να την δείτε παρακάτω). Ο δεύτερος ήταν η πρόσφατη επίσκεψη μου στη μητέρα πατρίδα. Είδα ανθρώπους στο δρόμο σκεφτικούς, συζήτησα με φίλους που ανησυχούν από τα γεγονότα του τελευταίου έτους στην Ελλάδα που προκαλούν αβεβαιότητα και άγχος. Θεωρώ ότι η άγνωστη στους πολλούς διδασκαλία του Έλληνα Επίκουρου μπορεί να μας βοηθήσει ακόμα και σήμερα να διεκδικήσουμε την χαμένη ευτυχία μας.

Για όποιον ενδιαφέρεται να εμβαθύνει λίγο περισσότερο, στο ιστολόγιο της ποίησης υπάρχουν δύο αποσπάσματα από το ποίημα του Λουκρητίου (De Rerum Natura) «Περί της φύσεως των πραγμάτων» όπου εκφράζονται πιο αναλυτικά κάποιες απόψεις της Επικούρειας φιλοσοφίας.





«Μην φοβάσαι το Θεό,
Μην ανησυχείς για το θάνατο·
Ό,τι είναι καλό είναι εύκολο να το αποκτήσεις, και
Ό,τι είναι τρομερό είναι εύκολο να το υπομείνεις.»
– Φιλόδημος(Herculaneum Papyrus 1005, 4.9-14)

Εμπειριστές εναντίον ( ↔) ορθολογιστών φιλοσόφων





Για να κατανοήσει κανείς τον τρόπο με τον οποίο επιχειρεί ο Κάντ τη σύνθεση, χρειάζεται μια εικόνα των επιχειρημάτων των αποκαλούμενων ορθολογιστών και των αποκαλούμενων εμπειριστών. Οι ορθολογιστές φιλόσοφοι όπως ο Πλάτων, ο Ντεκάρτ, ο Σπινόζα και ο Λάιμπνιτζ δεν εμπιστεύονται τις αισθήσεις, γιατί ενίοτε παραπλανούν. Η γνώση συνεπώς που κατέχουν είναι αξιολογικά κατώτερη και μεταβαλλόμενη. 

Ο λόγος μόνον μπορεί να παρέχει τη γνώση, με χαρακτηριστικό παράδειγμα αληθινής γνώσης τα μαθηματικά. Υπάρχουν έμφυτες ιδέες, όπως οι Ιδέες του Πλάτωνα, ή οι έννοιες που εισήγαγε ο Ντεκάρτ για τον εαυτό, την ουσία και την ταυτότητα. Ο εαυτός είναι πραγματικός και διακριτός μέσω της άμεσης διανοητικής διαίσθησης (cogito ergo sum). Οι ηθικές έννοιες που προκύπτουν από μια τέτοια βασική διατύπωση, στηρίζονται σε αντικειμενικά πρότυπα που βρίσκονται έξω από τον εαυτό, τον θεό ή τις ιδέες.


Οι εμπειριστές φιλόσοφοι με τη σειρά τους, όπως ο Αριστοτέλης, ο Λοκ, ο Μπέρκλει και ο Χιουμ θεωρούν ότι οι αισθήσεις είναι η πρωταρχική, αν όχι η μοναδική πηγή της γνώσης του κόσμου. Για αυτούς τα μαθηματικά διαπραγματεύονται μόνο τις σχέσεις των ιδεών (ταυτολογίες) και δεν παρέχουν καμία γνώση για τον κόσμο. Δεν υπάρχουν εγγενείς ιδέες, παρόλο που ο Μπέρκλεϊ αποδέχεται τον καρτεσιανό Εαυτό, και οι αφηρημένες ή σύνθετες ιδέες προέρχονται αναγωγικά από απλούστερες. Για τον σκεπτικιστή Χιουμ δεν υφίσταται η άμεση διανοητική αντίληψη του εαυτού και η έννοια εαυτός δεν υποστηρίζεται από τις αισθήσεις. Επίσης για τον Χιούμ καμία αίσθηση δεν υποστηρίζει την έννοια των απαραίτητων συνδέσεων μεταξύ των αιτίων και των αιτιατών, ή την αντίληψη ότι το μέλλον θα μοιάσει με το παρελθόν.

Ωστόσο, ο ορθολογισμός και ο εμπειρισμός επιτηδευμένα αγνοούν το γεγονός ότι ο ανθρώπινος νους είναι περιορισμένος -κάτι που δεν κατανούσε μόνον ο Καντ αλλά και εμπειριστές φιλόσοφοι όπως ο Λοκ[2]. Μπορεί να βιώσει και να απεικονίσει μόνον υπό όρους και με συγκεκριμένες προτάσεις. Αυτές οι προτάσεις είναι και συνθετικές και a priori[3]. Όλη η πιθανή εμπειρία μας πρέπει να προσαρμόζεται σε αυτές τις συνθετικές a priori αρχές, που περιλαμβάνουν τη θέση στον χώρο και τον χρόνο, την αιτιότητα, την εμπειρία του Εαυτού, την ταυτότητα και διάφορες μαθηματικές έννοιες[4].

Επομένως, πρέπει να διακρίνουμε τον κόσμο που βιώνουμε περιορισμένοι από τις συνθετικές a priori προτάσεις και τον κόσμο των πραγμάτων έτσι όπως πραγματικά είναι per se. Ο Καντ αποκαλεί αυτούς τους δύο κόσμους φαινομενικό και πραγματικό. Ο φαινομενικός είναι ο κόσμος των παρατηρήσιμων πραγμάτων, περιγράψιμος από την επιστήμη, γνωστός στις αισθήσεις, καθορισμένος από φυσικούς νόμους. Κανένας θεός, καμία ελευθερία, καμία ψυχή, καμία αξία δεν υπάρχει σε αυτόν τον κόσμο. Εάν όλα αυτά υπάρχουν, τότε είναι νοούμενα(noumena) και μη αναγνωρίσιμα με συνηθισμένα μέσα.

Συνεπώς, σύμφωνα με τη σύνθεση που επιχειρεί ο Kant, τόσο ο ορθολογισμός όσο και ο εμπειρισμός λανθάνουν, όταν ισχυρίζονται ότι μπορούν να γνωρίσουν τα πράγματα per se[5]. Επίσης, οι ορθολογιστές λανθάνουν, όταν δεν εμπιστεύονται τις αισθήσεις, γιατί στον φαινομενικό κόσμο οι αισθήσεις είναι κυρίαρχες, δηλαδή προσφέρουν το πρωταρχικό υλικό. Αλλά έχουν δίκιο –αν εξαιρέσουμε τον Πλάτωνα- όταν μιλούν για έμφυτες ιδέες. Ο Χιουμ σφάλλει, όταν ισχυρίζεται ότι η έννοια του εαυτού δε στηρίζεται από τις αισθήσεις και είναι συνεπώς ψευδής. Μάλλον το βίωμα του εαυτού είναι αναγκαία συνθήκη για την βιωματική εμπειρία, γεγονός που δικαιώνει πιθανώς τον Ντεκάρτ. Για τον Καντ η ηθική, πλήρως κατανοητή, παρέχει το κλειδί για τη σύνδεση των νοούμενων και των φαινομενικών κόσμων.

Η ερμηνεία της φύσης από τους αρχαίους Έλληνες φυσικούς φιλοσόφους





Τον 6ο αιώνα π.Χ., στην αρχαία ελληνική αποικία της Ιωνίας, εμφανίστηκαν φυσικοί φιλόσοφοι που στήριξαν την ερμηνεία του κόσμου στη λογική και είχαν πρωτοποριακές για την εποχή αντιλήψεις για τον κόσμο. Οι Ίωνες φυσικοί φιλόσοφοι ήταν υλιστές με την πρωταρχική έννοια του όρου, πράγμα που σημαίνει ότι οι θεωρίες τους είχαν ως βάση την ερμηνεία της φύσης μέσω των υλικών πραγμάτων. Κοινό χαρακτηριστικό των Ιώνων φυσικών φιλοσόφων ήταν η υπόθεση τους ότι όλη η ύλη αποτελείται από το ίδιο πρωταρχικό συστατικό.

Ο Θαλής που γεννήθηκε γύρω στο 625 π.Χ. υπέθεσε ότι το ύδωρ είναι η αρχή όλων των πραγμάτων. Θεωρούσε ότι η γη επιπλέει στο νερό, πράγμα που δεν απέχει πολύ από τις σύγχρονες αντιλήψεις της γεωφυσικής) και κατάφερε επιπλέον να προβλέψει την έκλειψη του ηλίου του 585 π.Χ. Ο Αναξίμανδρος (610 – 546 π.Χ.), θεώρησε ως αρχή των όντων το άπειρο, το οποίο για αυτόν ήταν χωρίς χωρικά πέρατα, χρονικά απέραντο και ποιοτικά απροσδιόριστο. Το άπειρο αν και υλικό, δεν ταυτιζόταν για αυτόν με κάποια εμπειρική ύλη. Αποτελούσε την αρχή της κοσμικής διαδικασίας και ήταν το υπόστρωμα όλων των αντιθετικών μετασχηματισμών «Εξ απείρου πάντα και εις άπειρον πάντα τελευτά».

Ο Αναξιμένης (560 – 500 π.Χ.), υιοθέτησε στη θέση του απείρου του Αναξίμανδρου, τον αέρα. Για αυτόν η ποικιλία των φαινομένων του κόσμου ερμηνεύεται από συμπυκνώσεις και αραιώσεις του αέρα. Ο Αναξιμένης συνέδεσε το θερμότερο με το αραιότερο και το ψυχρότερο με το πυκνότερο. Έτσι ανοίχτηκε ο δρόμος για την ποσοτικοποίηση των ποιοτικών καθορισμών, απαραίτητος όρος για τη γένεση και ανάπτυξη της επιστήμης.





Ηράκλειτος.

Πέρα από αυτά, στην Έφεσο, ο Ηράκλειτος (544 – 484 π.Χ.), πίστευε στην προαιώνια ύπαρξη του κόσμου. Για αυτόν οι αλλαγές στην ύλη περνούσαν με τη μορφή δύο αντίρροπων κινήσεων: πυρ – θάλασσα – γη και γη – θάλασσα – πυρ. Συνδετικός κρίκος ήταν το ευμετάβλητο πυρ: «Όλα ανταλλάσσονται με φωτιά και φωτιά με όλα, όπως ακριβώς τα αγαθά με χρυσό και ο χρυσός με αγαθά». Ο Ηράκλειτος ωστόσο, παρά τη συνεχή μεταβολή πρότεινε και ένα σταθερό στοιχείο στον κόσμο: την αναλογία. Σύμφωνα με αυτόν όλες οι μεταβολές πραγματοποιούνται στις ίδιες αναλογίες («εις τον αυτόν λόγον»).

Πέρα από την Ιωνία, στην Ελέα, ο Παρμενίδης αντιτάχθηκε στην Ιωνική φυσική και στην ηρακλείτεια θεώρηση. Για αυτόν ο φυσικός κόσμος υποτάσσεται σε μία υπερεμπειρική πραγματικότητα και απαρνείται τις Ιωνικές αντιλήψεις ως δοξασίες («δόξας»). Ο Παρμενίδης διέκρινε δύο οδούς της έρευνας («οδοί διζήσιος»). Ο δρόμος της αλήθειας ξεκινάει από την παραδοχή ότι το ον είναι, ενώ το μη ον δεν είναι («έστιν τε και ως εκ έστι μη είναι»). Ο δρόμος της δοξασίας ξεκινάει από την παραδοχή ότι και το μη ον υπάρχει («ως χρέων έστι μη είναι»). Είναι αδύνατο να γνωρίσουμε το μη ον και ούτε μπορούμε να το εκφράσουμε γιατί: «το γαρ αυτό νοείν εστίν τε και είναι». Η πρόταση αυτή που είναι ανάλογη με το καρτεσιανό cogito, ταυτίζει τη νόηση με το είναι. Το ον για τον Παρμενίδη είναι η ύλη που γεμίζει το χώρο ενώ το μη ον είναι το κενό. Ο Ζήνων ο Ελεάτης, μαθητής του Παρμενίδη, υπερασπίστηκε την Παρμενίδεια οντολογία απορρίπτοντας την πολλαπλότητα των πραγμάτων και την κίνηση. Η μέθοδος του συνίστατο στην αποκάλυψη αντιφάσεων από ταυτόσημες προκείμενες – γνωστά τα παράδοξα του Ζήνωνα. Ο Αριστοτέλης θεωρούσε τον Ζήνωνα ως τον ευρετή της διαλεκτικής (με την έννοια της εριστικής).

Ο αρχαίος Έλληνας μαθηματικός Αρχιμήδης συνέταξε πολλές ποσοτικά ακριβείς μελέτες της μηχανικής και της υδροστατικής.

Το έργο του Πτολεμαίου (Αστρονομία) και του Αριστοτέλη (Φυσική) επίσης ερχόταν συχνά σε αντίθεση με την καθημερινή παρατήρηση. Για παράδειγμα, ένα βέλος που συνεχίζει να ταξιδεύει δια μέσου του αέρα αφού εκτοξευτεί από το τόξο έρχεται σε αντίφαση με τη διαβεβαίωση του Αριστοτέλη ότι «η φυσική κατάσταση όλων των σωμάτων είναι η ακινησία» (με άλλα λόγια, ότι απαιτείται μια δύναμη για να διατηρείται ένα σώμα σε κίνηση).

Φιλόσοφος με απλά βήματα!




Όλοι μας στην παιδική ηλικία είχαμε ατέλειωτες απορίες-ερωτήσεις.

Έπρεπε να μάθουμε τον κόσμο που βρεθήκαμε.

Το βασικό χαρακτηριστικό ενός καλού φιλόσοφου είναι να απορεί για τον κόσμο που τον περιβάλει.

Μεγαλώνοντας  σταματήσαμε σιγά σιγά  να απορούμε. 

Ευθύνεται γι’ αυτό ο κοινωνικός περίγυρος; Ευθύνεται ο σχολικός περίγυρος; Δεν έχει και τόση σημασία. Το σοβαρό της κατάστασης είναι ότι χωρίς την διαρκή αναζήτηση, σταματάμε να εξελισσόμαστε ως είδος.

Οι περισσότεροι από εμάς κατέχουμε ή νομίζουμε ότι κατέχουμε ένα μικρό κομμάτι γνώσης και επαναπαυόμαστε σε αυτό, αντί να εστιάσουμε σε αυτά που δεν ξέρουμε ,τα οποία είναι και τα περισσότερα. Μην αυταπατάστε αυτό το μικρό κομμάτι γνώσης δεν είναι όλα όσα θα μπορούσατε να ξέρετε. Μην τρομάζετε δεν είναι απαραίτητο να πιστοποιήσετε τις γνώσεις σας με πτυχία σχολών.

Το μόνο που μας χρειάζεται για να γίνουμε ξανά καλοί φιλόσοφοι, είναι η ικανότητα να απορούμε.

 Τα παιδιά είναι φιλόσοφοι.

Εμείς για να γίνουμε και πάλι  φιλόσοφοι , θα πρέπει να θυμηθούμε την παιδική μας ηλικία ή να αρχίσουμε και πάλι να απορούμε!

Απορίες Φιλοσόφου!

Προσπάθησε να απαντήσεις στις παρακάτω ερωτήσεις, μόνο που θα προβληματιστείς έχεις βάλει τα θεμέλια, είσαι φιλόσοφος.

1.  Ποιός /ποιά είσαι;

2.  Πώς δημιουργήθηκε ο κόσμος;

3.  Υπάρχει κάποιο πρωταρχικό υλικό από το οποίο φτιάχτηκαν όλα;

4.  Μπορεί το νερό να γίνει κρασί;

5.  Πώς μπορεί να ανακατευτεί το νερό με το χώμα και από τη λάσπη να γεννηθεί ένας ζωντανός βάτραχος;

6.  Τί είναι αυτό που μας επιτρέπει να αντιλαμβανόμαστε τον γύρω μας κόσμο;

7.  Γιατί τα lego τουβλάκια είναι το μεγαλύτερο παιχνίδι του κόσμου;

8.  Πιστεύεις στην μοίρα;

9.  Είναι οι αρρώστιες τιμωρίες που στέλνουν οι Θεοί στους ανθρώπους;

10.Ποιές δυνάμεις αποφασίζουν για την εξέλιξη της ιστορίας;

11.Υπάρχει στον άνθρωπο από τη φύση του το συναίσθημα της αιδούς;

12.Εξυπνότερος  είναι εκείνος που ξέρει τί δεν ξέρει. Συμφωνείς ή διαφωνείς;

13.Η πραγματική γνώση προέρχεται απο μέσα μας. Συμφωνείς ή διαφωνείς;

14. Όποιος ξέρει ποιό είναι το σωστό θα κάνει το σωστό;
Ακόμα και όταν δυσκολευόμαστε να απαντήσουμε, ακόμα και τότε μπορούμε να φανταστούμε ότι υπάρχει απάντηση, και ότι η σωστή απάντηση είναι μία.



Πηγή: ‘ Ο κόσμος της Σοφίας ‘  Jostein Gaarder
via

Κανείς, τυφλώνοντας τα μάτια του, δεν έβλαψε τον ήλιο.




Για να τα πει κανείς όλα για τη ζωή του δεν φθάνει η δική του τόλμη και ωριμότητα, χρειάζεται και η ωριμότητα της κοινωνίας.


-Είναι σαν να βάζουν τα πόδια και τα χέρια των ανθρώπων στο γύψο, για να αποφύγουν  τον κίνδυνο να τα σπάσουν χρησιμοποιώντας τα.


-Επειδή η ατμόσφαιρα είναι μολυσμένη και επειδή δεν ήξεραν πως και που μπορεί να αναπνέει κανείς καθαρό αέρα, προσπαθούσαν με μας, τα άπειρα παιδιά να δικαιώσουν τις φοβίες και τις νευρώσεις τους, προτρέποντάς μας να μην αναπνέουμε.


-…δεν είχε μάθει να κλαίει για να εκφράσει την απόγνωσή του, αλλά να φωνάζει και να απειλεί.


-…τα πιο σπουδαία απ΄όλα είναι αυτά που μου έμαθε για το θάνατο, που ποτέ της δεν τον αγνόησε και δεν τον αρνήθηκε, μα που ήξερε να τον αντιμετωπίζει έτσι ώστε να μη τον αφήνει να νικήσει τη ζωή.


-…διάβασα Virginia Satir που γράφει ότι το ορφανό από πατέρα αγόρι δεν έχει καμιά δυσκολία να διαμορφώσει την ανδρική του ταυτότητα, αν η μητέρα του αισθάνεται αγάπη και θαυμασμό για το νεκρό σύζυγό της.


-Πήγαινα εκεί, χωρίς βέβαια να το συνειδητοποιώ, για να καλύψω την ανάγκη μου για τρυφερότητα και στοργή. Πήγαινα να πάρω κάτι, και το τραγικό είναι ότι κι εγώ όπως και όλοι οι άλλοι που για τους ίδιους λόγους περίπου πηγαίνουμε στην εκκλησία – για να πάρουμε κάτι- καταλήξουμε στην παπαδωσύνη που απαιτεί να δώσουμε όχι κάτι, αλλά πολλά.


-…η ζωή των ανθρώπων είναι μια θηριώδης προσπάθεια του καθενός να εξασφαλίσει μια θέση υπεροχής για τον εαυτό του σπρώχνοντας στο γκρεμό της καταφρόνιας και της ανυπολιψίας τους άλλους, η ανθρωπιά του υπόκοσμου ήταν ένα σωτήριο  αντίδοτο.


-Όχι μόνο δεν υπήρχε περίπτωση να επιτεθώ, αλλά θα μπορούσα να κάνω οτιδήποτε για να τους εξευμενίσω και προσπαθούσα διαρκώς να περνάω απαρατήρητος για να αποφύγω την κακοποίηση.


-…μια πολιτιστική επανάσταση του ανέτρεψε καθιερωμένες αντιλήψεις και αξίες.


Τελικά από τη λογοτεχνία και το θέατρο έμαθα πολύ περισσότερο πως να ζω για να έχω πληρότητα ζωής, απ΄όσο το έμαθα αυτό από τους έν-σχημους ή τους ά-σχημους της θεολογίας.



-…τόσο οι έν-σχημοι και οι ά-σχημοι της θεολογίας, όσο και οι ακαδημαϊκοί της ψυχολογίας, παρουσιάζουν συνήθως είτε διανοητικές ακροβασίες είτε φαντασιώσεις και σχήματα που δεν μπορούν  να αναφερθούν αμέτρητα και  συγκλονιστικά παραδείγματα για να επιβεβαιώσουν αυτό τον ισχυρισμό.


-…η σοφία δεν αποκτάται ακίνδυνα στα σπουδαστήρια και στις βιβλιοθήκες


-Κανένας δεν μπορεί να δει τον άλλο όπως πραγματικά είναι, αλλά τον αντιμετωπίζει μέσα από τα ελαττώματα του δικού του «εγώ». Έτσι βλέπουμε τους άλλους σ΄αυτή τη ζωή.


Όποιος δεν συνήθισε την μοναξιά πρώτα, ας μη λιμπίζεται τα ψηλώματα, δεν είναι γι΄αυτόν.



-…θολό είναι το τζάμι μέσα από το οποίο βλέπουμε ο ένας τον άλλον. Έτσι συμβαίνει με όλες τις ζωντανές ανθρώπινες σχέσεις, εκτός από εκείνες τις σπάνιες που αφορούν σε δυο ανθρώπους που αγαπούν  με τόση δύναμη, ώστε να φωτίζουν όλο αυτό το σκοτάδι και να βλέπουν ο ένας την γυμνή καρδιά του άλλου. ❤


-Αυτό που σε μένα φαίνεται μαύρο και στους άλλους άσπρο, στην πραγματικότητα είναι γκρί – μια απόχρωση την οποία κανείς μπορεί να δει μόνο με τα μάτια της τέχνης.


-Βασικό και κρίσιμο χαρακτηριστικό αυτής της αντιλήψεως ήταν η πεποίθηση ότι η ύλη, το σώμα και ο έρωτας είναι καθεαυτό κακά και όχι οτι μπορεί να είναι κακός ο τρόπος που χρησιμοποιούνται.


-«Δεν μπορεί να έχει νόημα η ζωή όταν δεν ξέρουμε γιατί ζούμε, γιατί πετούν τα πουλιά, γιατί τα παιδιά γεννιούνται.» «Μπορεί να μή ζούμε και να νομίζουμε οτι ζούμε. Μπορεί να μην περπατάμε, να μην ακούμε, να μη βλέπουμε και να καμωνόμεθα ότι έχουμε πόδια, αυτιά, ή μάτια » (από του Τσέχωφ τις «Τρείς αδερφές»)


-Οι ανεπαρκείς γονείς, κινούμενοι αρκετά από τις ενοχές τους, κάνουν τις αρρώστιες των παιδιών τους μελοδράματα, που τους βαραίνουν αβάσταχτα και έτσι εφευρίσκουν καινούργιους τρόπους και προσχήματα για να αποστασιοποιηθούν απ΄τα παιδιά, έτσι ώστε να δημιουργείται ένας ολέθριος φαύλος κύκλος.


-Έμαθα ότι δεν επρόκειτο να αποκομίζω τίποτε αρρωσταίνοντας.



-Όμως οι χαρές περνούν εύκολα και το πικρό συναίσθημα που νιώθουμε όταν τελειώνουν είναι τόσο οδυνηρό, που πολλές φορές ευχόμεθα να μην είχαμε νοιώσει τη χαρά που πρέπει να πληρώσουμε τόσο ακριβά.


-Όμως η ανάσταση του Κυρίου δεν είναι «θεολογικό» μπλα μπλα αλλά ένα βίωμα, που μπορεί να βιώσει κανείς όταν έχει την ευκαιρία να γευθεί την Εκκλησία σαν τρόπο ζωής.


-Πιστεύω ότι χιλιάδες τόμοι ηθικών συμβουλών που έχουν γραφή δεν έχουν κατορθώσει τίποτε σε σύγκριση με εκείνο που δυο γλυκείς και απαλοί στίχοι ή ένα μουσικό μελωδικό κομμάτι θα μπορούσε να κατορθώσει


-«...δεν φοβάμαι το θάνατο, γιατί πιστεύω ότι δεν θα είναι πλήρης«. Αποτελεί μια ανυπέρβλητη μακαριότητα για τον άνθρωπο, γιατί ανταποκρίνεται πλήρως στις απαιτήσεις της ιδιοσυστασίας του.


-…όσο πιο άσχημα συμπεριφέρεται ένας άνθρωπος, τόσο περισσότερο χρειάζεται συμπόνια και συμπαράσταση, γιατί η κακή του συμπεριφορά δείχνει ότι το περιβάλλον του δεν του πρόσφερε την τροφή την απαραίτητη για την ανάπτυξη της ψυχής του, που γι΄αυτό ακριβώς αρρώστησε.(!!!!!!!!!!!)


-…η ρήση του Ηράκλειτου. Αν βρεις κάποιο καλό σύντροφο για να περάσεις τη σήμερον, κάλεσέ τον κοντά σου για να χαρείς την συντροφιά του και μην ελπίζεις τίποτε περισσότερο.



–Όποιος πονάει γι΄αυτούς που αγαπά βρίσκει και τη δύναμη, τον τρόπο και τα μέσα για να τους βοηθήσει, χωρίς να είναι ιδιοφυϊα, χωρίς να είναι ηγετική φυσιογνωμία, χωρίς να είναι άγιος.


-Φαίνεται  ότι μέσα σε κάθε ανθρώπινη ψυχή υπάρχει η διάθεση να φτιάξει κάτι και ταυτόχρονα υπάρχει και η διάθεση να καταστρέψει αυτό το ίδιο το επίτευγμά της.


-Κλαίω και τα δάκρυά μου δεν πρόκειται να τα σκουπίσει κανένα άλλο χέρι εκτός απ΄το δικό μου, αλλά τα δάκρυα δεν ανακουφίζουν όταν τα σκουπίζει κανείς μόνος του.


Τυφλώνοντας τα μάτια τους δεν έβλαψαν τον ήλιο.



Η απουσία μου τους έλεγχε περισσότερο από την παρουσία μου, η σιωπή μου ήταν πιο εύγλωτη από το λόγο μου. Αισθάνομαι ότι ανέβηκα ψηλότερα απ΄αυτούς που με περιέβαλλαν, αλλά ότι ήμουν πολύ πιο χαμηλά από ‘κει που ευρίσκετο ο πραγματικός εαυτός μου.


-…είδα τους εμπαιγμούς και τις αμφιβολίες ως μια κατάσταση πνευματικής αναπηρίας.


Χωρίς αγάπη όλα τα συστήματα είναι τυραννίες και δεν μπορεί τίποτε άλλο εκτός από την αγάπη να προσφέρει πραγματική ανακούφιση.



-…μια εξωτερική διακοσμητική ευθυμία, μια ευθυμία που φαίνεται να μη φτάνει ποτέ στην καρδιά τους.


Τη χρησιμοποίησα για να καλύψω τις ανάγκες μου, χωρίς να νοιάζομαι πραγματικά για τις δικές της. Δεν το έκανα αυτό με επίγνωση, αλλά αυτό δεν μειώνει την ευθύνη μου.


-…οι γονείς βάζουν περιορισμούς στα παιδιά τους όχι για να τα εκπαιδεύσουν να μπορούν να δέχονται τα όρια της ζωής, αλλά για να τα ελέγχουν και πόσο αγωνίζονται να μην επιτρέψουν στα παιδιά τους να αναπτύξουν το δικό τους σύστημα αξιών, γιατί θέλουν μέσα από τα παιδιά τους να δικαιώσουν τις δικές τους αξίες, δηλαδή να δικαιώσουν τον εαυτό τους και να καταξιωθούν.


Η ζωή του ανθρώπου δεν καθορίζεται από τους εξωτερικούς παράγοντες, αλλά από τον τρόπο με τον οποίο εκείνος αντιμετωπίζει τους εξωτερικούς παράγοντες.


-…όχι γιατί είναι καλύτερος από καποιον άλλο, αλλά γιατί είναι ο τόπος μου και γιατί ταιριάζει στη ιδιοσυγκρασία μου.


-Όσο μεγάλωνα και ωρίμαζα, διαπίστωνα ότι όλοι οι τόποι και όλοι οι πολιτισμοί έχουν στοιχεία μεγαλείου και ομορφιάς και ήθελα να παίρνω από παντού ότι εύρισκα αξιόλογο.


-…όταν έβλεπα κάποιους απ΄τους νέους που ήλθαν σ΄αυτό  να δημιουργούν δυνατούς δεσμούς μεταξύ τους, αισθανόμουν κάποια απειλή και το φόβο ότι εγώ θα έμενα απ΄έξω.


Αυτός που εκτιμούσε δεν ήμουν εγώ, αλλά αυτός που εκείνος εφαντάζετο ότι είμαι.



-Όμως οι κληρικοί συνήθως δεν λειτουργούν ως δάσκαλος ζωής, γιατί δεν τη γνωρίζουν τη ζωή και δεν την γνωρίζουν επειδή την φοβούνται. Χώνονται  μέσα στο ράσο για να «προστατευθούν» από τη ζωή.


-Ο δάσκαλος ζωής μοιράζεται τη ζωή μ΄αυτούς που περιμένουν να μάθουν απ΄αυτόν πως να ζουν, γιατί η ζωή μαθαίνεται μόνο στην πραγματική ζωή και όχι με περιγραφές της ζωής.


-Αντί του εξευτελισμού όλης αυτής της διαδικασίας των μηνύσεων των δικών, των μαρτύρων και του γύφτικου πανηγυριού, θα δεχόμουν αδιαμαρτύρητα οποιεσδήποτε κυρώσεις.


-…τα έλεγε όλα ο κατήγορός μου και ότι εγώ ούτε κατήγορος του κατηγόρου μου θα γινόμουν ούτε θα διέψευδα τις εναντίον μου κατηγορίες…


-Όταν εγώ βιάζω την ίδια μου τη φύση αυτοτιμωρούμαι.


από το βιβλίο:

«Συγκυρίες και επιλογές»

 του π. Φιλόθεου Φάρου


Feature (Side)

Πρόσφατα

Random

*

Archives

© 2013 Point of view. All rights resevered. Designed by | point me