Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...

AD (728x90)

  • 2793 Pine St

  • 1100 Broderick St

  • 868 Turk St

  • 420 Fell St

Εμμηνόπαυση: 6 διατροφικές αλλαγές για να μην πάρετε κιλά μετά τα 40





Η γήρανση δεν είναι απαραίτητο να συνεπάγεται και αύξηση σωματικού βάρους. 

Οι γυναίκες έχουν πράγματι την τάση να παίρνουν πιο εύκολα κιλά μετά τα 40, αλλά αυτό οφείλεται κυρίως στην πτώση της σωματικής δραστηριότητας και όχι στις ορμονικές αλλαγές από την εμμηνόπαυση.


Ωστόσο, οι ορμονικές αλλαγές στην εμμηνόπαυση μπορούν να αλλάξουν τη σύνθεση του σώματός σας, με αποτέλεσμα τα όποια κιλά παίρνετε να έχουν την τάση να “κάθονται” όλα στην μέση σας.

Μάθετε πώς μπορείτε να μείνετε αδύνατη, να μειώσετε τα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης και τον κίνδυνο του υπερβολικού βάρους για την υγεία σας, που μπορεί να αυξηθεί μετά την εμμηνόπαυση.

Ψάρι

Ο κίνδυνος καρδιακής νόσου είναι πιθανό να αυξηθεί μετά την εμμηνόπαυση, οπότε θα πρέπει να προσπαθήσετε να τρώτε τουλάχιστον δύο μερίδες ψάρι την εβδομάδα (κατά προτίμηση ψάρια με “καλό” λίπος, όπως ο σολομός και η πέστροφα).

“Αξίζει να δοκιμάσετε και συμπληρώματα ιχθυελαίου, εάν δεν μπορείτε να φάτε δύο μερίδες ψάρι την εβδομάδα”, λέει η δρ JoAnn Manson, επικεφαλής προληπτικής ιατρικής στο νοσοκομείο Brigham and Womens στη Βοστώνη. 

Έρευνα δείχνει ότι το ιχθυέλαιο μπορεί επίσης να βοηθήσει στην πρόληψη του καρκίνου του μαστού.

Στοχεύστε στις δύο μερίδες ψάρι την εβδομάδα, αλλά μιλήστε με το γιατρό σας για το αν θα πρέπει ή όχι να πάρετε συμπλήρωμα ιχθυελαίου.

Ασβέστιο

Η ανάγκη του οργανισμού σας σε ασβέστιο αυξάνεται μετά την ηλικία των 50 ετών, από τα 1.000 mg/ημέρα στα 1.200 mg/ημέρα. 

“Με λιγότερα οιστρογόνα στο σώμα, τα οστά σας δεν απορροφούν το ίδιο καλά το ασβέστιο”, λέει ο δρ Minkin.

Εάν πίνετε ένα ποτήρι γάλα με χαμηλά λιπαρά, έναν καφέ latte και τρώτε και ένα γιαούρτι την ημέρα, τότε θα φτάνετε περίπου στα 1.100 mg ασβεστίου. 

Αυτό σημαίνει ότι θα πρέπει να πάρετε ακόμα μόνο 100 mg μέσω συμπληρωμάτων.

Αν τρώτε γαλακτοκομικά, επιλέξτε προϊόντα με χαμηλά λιπαρά. 

Έχουν περίπου την ίδια ποσότητα ασβεστίου με εκείνα με πλήρη λιπαρά, αλλά λιγότερες θερμίδες.

Φούσκωμα

“Σχεδόν όλες οι γυναίκες που περνούν στην εμμηνόπαυση παραπονιούνται για φούσκωμα”, λέει ο δρ Minkin. 

Αν και οι λόγοι δεν είναι σαφείς, η διακύμανση στις ορμόνες κατά τη διάρκεια της εμμηνόπαυσης μπορεί παίζει ρόλο σε αυτό. 

Ο δρ Minkin συνιστά μείωση της ποσότητας του αλατιού και των επεξεργασμένων υδατανθράκων στη διατροφή σας, καθώς αυτά αυξάνουν την κατακράτηση υγρών.

Ταυτόχρονα μην ξεχνάτε τα δημητριακά ολικής αλέσεως, τα οποία είναι πλούσια σε -καλές για την καρδιά- φυτικές ίνες, καθώς και τα φρούτα και τα λαχανικά.

Αλκοόλ

Είναι γνωστό ότι το κόκκινο κρασί έχει καλές επιπτώσεις στην υγεία της καρδιάς, αλλά για τις γυναίκες στην εμμηνόπαυση, τα μειονεκτήματα του αλκοόλ μπορεί να αντισταθμίζουν τα οφέλη του.

“Ένα ποτό την ημέρα έχει συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου του μαστού”, λέει ο δρ Manson. 

“Έτσι, αν και έχει συνδεθεί με μειωμένο κίνδυνο καρδιακών παθήσεων, για τις γυναίκες κρύβει κινδύνους”.

Επίσης, να έχετε κατά νου ότι το κόκκινο κρασί (και άλλα ποτά) μπορεί να σας προκαλούν εξάψεις, ως αποτέλεσμα της αύξησης στην διαστολή των αιμοφόρων αγγείων που προκαλείται από το αλκοόλ.

Σόγια

Η σόγια περιέχει φυτικά οιστρογόνα και πολλές γυναίκες πιστεύουν ότι μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του μαστού, λέει ο Δρ Minkin. 

Ωστόσο, υπάρχουν πολύ λίγα επιστημονικά δεδομένα που υποστηρίζουν κάτι τέτοιο. 

Η παρανόηση πιθανόν προέρχεται από μελέτες επάνω σε συμπληρώματα σόγιας υψηλής δόσης, τα οποία μπορεί πράγματι να διεγείρουν την ανάπτυξη όγκων που είναι ευαίσθητοι στα οιστρογόνα.

Τροφές σόγιας, όπως το τόφου, τα φασόλια σόγιας και το γάλα σόγιας μπορεί να προσφέρουν ανακούφιση από τις ήπιες εξάψεις και δεν φαίνεται να αυξάνουν τον κίνδυνο καρκίνου του μαστού. 

“Οι γυναίκες στην Ιαπωνία έχουν την υψηλότερη πρόσληψη σόγιας και το χαμηλότερο κίνδυνο καρκίνου του μαστού, αλλά οι Γιαπωνέζες γυναίκες που έρχονται στις ΗΠΑ και τρώνε λιγότερη σόγια έχουν υψηλότερο κίνδυνο”, προσθέτει ο Δρ Minkin.

Ροφήματα

Ένα ζεστό φλιτζάνι καφέ είναι πιθανόν μέρος της πρωινής σας ρουτίνας. 

Αλλά, το να ξεκινήσετε την ημέρα σας με ένα ζεστό ρόφημα μπορεί να μην είναι η καλύτερη ιδέα στην εμμηνόπαυση.


“Σε γενικές γραμμές, τα ζεστά ροφήματα φαίνεται ότι προκαλούν εξάψεις”, λέει ο δρ Manson. 

“Και η καφεΐνη στον καφέ και το τσάι θα μπορούσε επίσης να έχει ένα ανάλογο αποτέλεσμα”.

Δοκιμάστε αντί για ζεστό καφέ το πρωί, να πιείτε κάτι δροσερό και χωρίς καφεΐνη, όπως ένα φλιτζάνι τσάι από βότανα, ή έναν ντεκαφεϊνέ παγωμένο καφέ.




Έχεις την πιο όμορφη ψυχή που έχω δει




Πολλοί άνθρωποι σήμερα εμπλέκονται σε σχέσεις «express», σχέσεις που συνήθως ξεκινούν από ένα κοινωνικό δίκτυο και τελειώνουν σύντομα για να πάρει σειρά ο επόμενος. 

Στην «κρεαταγορά» του διαδικτύου η ποικιλία είναι τεράστια, οι «πειρασμοί» πολλοί και η διαπροσωπική αλλοτρίωση καραδοκεί. 

Γιατί είναι τόσο δύσκολο να «συνδεθούμε» πραγματικά με έναν άνθρωπο;


Ο καθένας θα μπορούσε να δώσει διαφορετικές απαντήσεις βασισμένος στις εμπειρίες του. 

Ίσως φταίει το γεγονός ότι είμαστε πιο επιφανειακοί από όσο θέλουμε να παραδεχτούμε ή ίσως αρκετοί από μας να φοβόμαστε την ουσιαστική δέσμευση. 

Κάτι που παραλείπουμε όμως πολλές φορές να σκεφτούμε είναι ότι δε δημιουργούμε τις κατάλληλες προϋποθέσεις για να γνωρίσουμε πραγματικά ποιον έχουμε απέναντί μας. 

Είναι φυσιολογικό η εξωτερική εμφάνιση να αποτελεί το ερέθισμα εκείνο που πυροδοτεί το ερωτικό ενδιαφέρον, δε μπορεί όμως από μόνη της να συντηρήσει μια σχέση.


Τα «επιτυχημένα» ζευγάρια είναι εκείνα που καταφέρνουν να δημιουργήσουν μία «κοινή αφήγηση» μέσα στην οποία η ταυτότητα του κάθε μέλους παραμένει αναλλοίωτη και η «προσωπική αφήγηση» συνεχίζει να πλάθεται. 

Προϋπόθεση για όλα αυτά είναι η ικανότητα ουσιαστικής επικοινωνίας ανάμεσα στο ζευγάρι, μιας επικοινωνίας που πέρα από την έκφραση των συναισθημάτων και την ενσυναίσθηση, χαρακτηρίζεται από πηγαίο ενδιαφέρον «να σε γνωρίσω» και «να σε αποδεχτώ», από την πηγαία ανάγκη «να με γνωρίσεις» και «να με αποδεχτείς».



Οι σχέσεις αυτές βασίζονται σε γερά θεμέλια που χτίστηκαν μέσα από ουσιαστικό διάλογο. 

Ο διάλογος αυτός είναι μία συνεχής διαδικασία με σκοπό να φέρει δύο άτομα πιο κοντά. 

Οι δύο πλευρές αφήνουν την «αλήθεια» τους να ξεδιπλωθεί, ξεγυμνώνονται από άμυνες και αποκαλύπτουν τα τραύματα, τα όνειρα και τους φόβους τους. 

Οι άνθρωποι είναι τότε πραγματικά ευάλωτοι και ταυτόχρονα πραγματικά γοητευτικοί. 

Μέσα από το άκουσμα των αφηγήσεων του άλλου και το μοίρασμα της δικής μας ιστορίας ο έρωτας παίρνει μία νέα μορφή, η αγκαλιά αποκτά το συμβολικό νόημα της απόλυτης αποδοχής και το φιλί σφραγίζει την αμοιβαία εμπιστοσύνη.


Την επόμενη φορά που θα βρείτε κάποιον που σας ενδιαφέρει και νιώσετε την ανάγκη να τον γνωρίσετε πραγματικά, μην αρκεστείτε σε επιφανειακές ερωτήσεις και τα ραντεβού χωρίς νόημα με μοναδικό σκοπό την ενίσχυση της αυτοπεποίθησης και τη σεξουαλική ικανοποίηση.

Ζητήστε από τον άλλο να σας διηγηθεί ιστορίες.

Ρωτήστε για τις εμπειρίες που έχουν διαμορφώσει τον άνθρωπο που βλέπετε σήμερα.

Ρωτήστε για τα λάθη που έκανε και τα μαθήματα που πήρε από αυτά.

Ρωτήστε για τις αξίες, τα παιδικά χρόνια, τα όνειρα, τους κρυφούς πόθους …

Ίσως έτσι καταφέρετε να ερωτευτείτε κάτι πέρα από αυτό που βλέπετε.


Προτεινόμενη βιβλιογραφία
Giddens, A. (2013).
 The transformation of intimacy:
 Sexuality, love and eroticism
 in modern societies.
 John Wiley & Sons.

Λευτέρης Ανέστης
Ψυχολόγος


Το κυνήγι της καθημερινότητας, η επανάληψη του πόνου και η μιζέρια της εσωτερικής έλλειψης



"Ξυπνάω το πρωί για την δουλειά, τρέχω σαν τρελός να ετοιμαστώ


Βρίζω μέσα στο αμάξι όταν βρω κίνηση στον δρόμο

Πηγαίνω στην δουλειά....όλοι τρέχουμε από δω από κει

Σαν να μας κυνηγάνε...

Το αφεντικό τον κυνηγά το ρολόι

Να προλάβει όσες περισσότερες παραγγελίες

Για να βγάλει περισσότερα λεφτά...  Νομίζει!

Και μετά σπίτι να ξεκουραστώ λίγο...

Ίσως κάτι μου ξεφεύγει, αλλά δεν το βλέπω σωστό όλο αυτό... 

Να ζούμε όλοι μέσα στο άγχος, την αγωνία, τον φόβο για το υπόλοιπο της ζωής μας..."

Όμως, οι σκέψεις αυτές φεύγουν γρήγορα, γίνονται καπνός. 

Γυρνάνε ξανά και ξανά στο νου αλλά τίποτα δεν αλλάζει, τίποτα διαφορετικό δεν γίνεται.


Γιατί το δέχεσαι ως φυσιολογικό! 

Γιατί σχηματίζεις τις απόψεις και τις σκέψεις σου από τα ποσοστά που αντιλαμβάνεσαι γύρω σου.




Έτσι ξυπνάς και κοιμάσαι με τον ίδιο τρόπο, βαρεμένα ζεις, δύσκολα αντιμετωπίζεις τη μέρα, με τεράστια προσπάθεια φοράς τις μάσκες που θα σε εντάξουν στους "φυσιολογικούς".




Και χάνεις πολλή ενέργεια...δημιουργείς αρρώστιες, γεμίζεις με τοξίνες...για τα οποία έπειτα, αναζητάς θεραπείες.

Τα Σαββατοκύριακα, οι διακοπές, οι αργίες είναι η σωτηρία σου...για να αντέξεις, για να μπορείς να περιμένεις, για να συνεχίζεις να κυνηγάς το όνειρο...

"Κάποια μέρα θα φύγω...θα πάω σε άλλη χώρα, θα βρω την κατάλληλη δουλειά, θα χωρίσω, θα έχω χρήματα, θα βρω την κατάλληλο σύντροφο, θα, θα, θα..." Σαν πολιτικός ακούγεσαι, όμως δεν το αντιλαμβάνεσαι...


Δεν θέλεις να βλέπεις το παρελθόν, πονάει. Δεν μένεις και πολύ στο παρόν, ξεφεύγεις με διάφορα ναρκωτικά, παρεμβολές, υποχρεώσεις, αδρεναλίνη, υποκατάστατα...οτιδήποτε, φτάνει να δραπετεύεις. Δεν μπορείς την ησυχία, τη σκέψη, τις μνήμες, όλα τα "γιατί", τον πόνο, όσα δεν θέλεις αλλά εξακολουθούν να υπάρχουν.

Και η ματιά σου συνέχεια προς τα έξω... Δεν έχεις χρόνο, ασχολείσαι με δέκα χιλιάδες πράγματα μήπως νοιώσεις σημαντικός ή άξιος να εισπράξεις όλα όσα θέλεις.

Η υγεία σου κλονίζεται, οι σχέσεις σου νοσούν, η καθημερινότητα σε βαραίνει... όμως τα θεωρείς όλα φυσιολογικά. "Δες τι έζησα, δες τι πέρασα, δες τι έχω να αντιμετωπίσω!" Ζητάς οίκτο, ελεημοσύνη, χάρη...ονόμασέ το όπως θες. Αλλά μην του αλλάζεις την έννοια.

Όσοι σε αγαπούν πραγματικά δεν θα σε λυπηθούν. Δεν θα σου συμπεριφέρονται σαν ανήμπορο παιδάκι που δεν έχει επιλογή, δύναμη, βούληση...απλά επειδή έτσι έμαθες να ζητάς.

Υπάρχει κι άλλος τρόπος να ζούμε; Υπάρχει άλλο νόημα σε αυτή τη ζωή πέρα από το κυνήγι της καθημερινότητας, την επανάληψη του πόνου και τη μιζέρια της εσωτερικής έλλειψης;

Αν δεν θέσεις όμως το ερώτημα δεν ξεκινάς να ψάχνεις, ό,τι κι αν νομίζεις πως κάνεις ή προσπαθείς. Αν δεν αναρωτηθείς σοβαρά πάνω σε σημαντικά ερωτήματα της ύπαρξής σου, μην περιμένεις να απαντηθεί ο σκοπός που φαίνεται να σου διαφεύγει ή να αλλάξει ο τρόπος που ξυπνάς το πρωί και κοιμάσαι το βράδυ.

Δεν τα θέσανε οι μεγαλύτεροι πριν από σένα γιατί δεν ήξεραν, γιατί έζησαν άλλα, γιατί έπρεπε να κάνουν άλλα...για να προετοιμάσουν αυτήν εδώ τη στιγμή για σένα! Εξαρτάται από σένα; Ναι, η ζωή σου, η πορεία σου, το νόημα και η ουσία εξαρτάται μόνο από σένα. Γιατί το πιστεύεις, το συντηρείς και το ενισχύεις με τη συμμετοχή σου.

Γιατί, ένα είναι το σημαντικό που χρειάζεται να καταλάβεις και να θυμάσαι:
αν δεν είσαι μέρος του διαφορετικού, του καινούργιου, του κόσμου που ονειρεύεσαι να υπήρχε, τότε είσαι μέρος του παλιού, του χαοτικού, του δυσλειτουργικού που σε βαραίνει....Όσο κι αν το επικρίνεις, όσο κι αν το κατηγορείς, όσο κι αν πιστεύεις πως εξαρτάσαι από αυτό.

Άλλη επιλογή δεν υπάρχει!





Ο αληθινός προορισμός του ανθρώπου είναι ν'αποκτήσουμε το Άγιο Πνεύμα


 Ὁ Πολυαγαπημένος Ἅγιος Σεραφεὶμ τοῦ Σάρωφ
Φώτης Κόντογλου




Ὁ πάτερ Σεραφεὶμ μ᾿ ἔβαλε νὰ καθίσω δίπλα του, ἀπάνω σ᾿ ἕνα κομμένο δέντρο, σ᾿ ἕνα ξέφωτο μέσα στὸ δάσος. 

Ὕστερά μου εἶπε: 

«Ὁ Θεός μου φανέρωσε πὼς στὰ παιδικὰ χρόνια σου ἤθελες νὰ μάθης ποιὸς εἶναι ὁ σκοπὸς τῆς χριστιανικῆς ζωῆς. 

Σὲ συμβουλεύανε νὰ πηγαίνης στὴν ἐκκλησία, νὰ κάνης τὴν προσευχή σου στὸ σπίτι, νὰ δίνης ἐλεημοσύνη καὶ νὰ κάνης ὅλα τὰ καλὰ τὰ ἔργα, γιατὶ σ᾿ αὐτὰ βρίσκεται ὁ σκοπὸς τῆς χριστιανικῆς ζωῆς. 

Μὰ δὲν σὲ ἱκανοποιούσανε αὐτὰ μοναχά. 

Λοιπόν σου λέγω πὼς ἡ προσευχή, ἡ νηστεία, οἱ ἀγρυπνίες καὶ κάθε ἄλλο χριστιανικὸ ἔργο εἶναι πολὺ καλά. 

Ἀλλὰ ὁ σκοπὸς τῆς ζωῆς μας δὲν εἶναι νὰ κάνουμε μοναχὰ αὐτὰ τὰ ἔργα, ἐπειδὴ αὐτὰ εἶναι τὰ μέσα ποὺ χρειάζονται γιὰ νὰ φθάσουμε στὸ σκοπὸ τῆς χριστιανικῆς ζωῆς.


Ὁ ἀληθινὸς προορισμὸς τοῦ χριστιανοῦ εἶναι νὰ ἀποκτήσουμε τὸ Ἅγιον Πνεῦμα. 


Γνώριζε πὼς κανένα καλὸ ἔργο δὲν φέρνει τοὺς καρποὺς τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, ἂν δὲν γίνεται γιὰ τὴν ἀγάπη τοῦ Χριστοῦ. 

Σκοπὸς τῆς ζωῆς μας εἶναι μοναχὰ ἡ ἀπόκτηση τῆς χάριτος τοῦ Ἁγίου Πνεύματος.»


Ἐγὼ τότε τὸν ρώτησα: 

«Τί ἐννοεῖς, πάτερ, λέγοντας ἀπόκτηση; Δὲν καταλαβαίνω καθαρά». 

Ὁ Ἅγιος μου εἶπε: 

«Ἀποκτῶ εἶναι τὸ ἴδιο μὲ τὸ κερδίζω. 

Ξέρεις τί θὰ πῆ κερδίζω χρήματα. 

Ἀποκτῶ τὸ Ἅγιον Πνεῦμα εἶναι τὸ ἴδιο πράγμα. 

Στὴ ζωή, οἱ συνηθισμένοι ἄνθρωποι ἔχουνε γιὰ σκοπὸ νὰ κερδίσουνε χρήματα, καὶ κεῖνοι ποὺ στέκουνται πιὸ ψηλὰ στὴν κοινωνία, θέλουνε νὰ κερδίσουνε τιμὲς καὶ δόξα.


Τὸ νὰ ἀποκτήση κανένας τὴ χάρη τοῦ Ἁγίου Πνεύματος εἶναι σὰν νὰ κερδίζη ἕνα αἰώνιο ἀπόκτημα, τὴν αἰώνια ζωή, ἕνα θησαυρὸ ποὺ δὲν καταστρέφεται κι᾿ οὔτε χάνεται ποτέ. 


Κάθε καλὸ ἔργο, ποὺ κάνουμε γιὰ τὴν ἀγάπη τοῦ Χριστοῦ, μᾶς δίνει τὴ χάρη τοῦ Ἁγίου Πνεύματος. 

Ἀλλὰ περισσότερο ἀπ᾿ ὅλα μας δίνει αὐτὴ τὴ χάρη ἡ προσευχή, γιατὶ ὁ καθένας μπορεῖ νὰ προσευχηθῆ, πλούσιος ἢ φτωχός, ἄρχοντας ἢ χωριάτης, δυνατὸς ἢ ἀδύνατος, γερὸς ἢ ἄρρωστος, ἐνάρετος ἢ ἁμαρτωλός.


Λοιπὸν ἂς συνάξουμε τὸ θησαυρὸ τῆς θεϊκῆς εὐσπλαχνίας. 

Ἕνας ἄνθρωπος ποὺ ζητᾶ νάβρη τὴ σωτηρία του καὶ ποὺ μετανοεῖ γιὰ τὶς ἁμαρτίες του, μπορεῖ μὲ τὶς καλὲς πράξεις νὰ ἀποκτήση τὸ Ἅγιον Πνεῦμα, ποὺ ἐργάζεται μέσα μας καὶ μᾶς εἰσάγει στὴ βασιλεία τοῦ Θεοῦ. 

Μ᾿ ὅλα τὰ πεσίματά μας, μ᾿ ὅλο τὸ σκοτάδι ποὺ περιζώνει τὴν ψυχή μας, ἡ χάρη τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, ποὺ μᾶς δόθηκε μὲ τὸ βάπτισμα, δὲν παύει νὰ λάμπη μέσα στὴν καρδιά μας μὲ τὸ φῶς τῆς μετανοίας. 


Αὐτὸ τὸ φῶς τοῦ Χριστοῦ σβήνει ὅλα τὰ σημάδια ποὺ ἀφήσανε τὰ παλιὰ ἁμαρτήματά μας καὶ μᾶς ντύνει μ᾿ ἕνα μανδύα ἄφθαρτον ποὺ εἶναι καμωμένος ἀπὸ τὴ χάρη.»


Τοῦ λέγω: 

«Πάτερ μου, μοῦ μιλᾶς γιὰ τὴ χάρη τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, ἀλλὰ πὼς μπορῶ νὰ τὴ δῶ; 

Τὰ καλὰ τὰ ἔργα τὰ βλέπουμε, μὰ τὸ Ἅγιον Πνεῦμα πὼς μπορεῖ νὰ τὸ δὴ κανένας; 

Πῶς μπορῶ νὰ γνωρίσω ἂν βρίσκεται ἢ δὲν βρίσκεται μέσα μου;»


Ὁ Ἅγιος μου ἀποκρίθηκε: 

«Ὅταν κατεβαίνη τὸ Ἅγιον Πνεῦμα ἐπάνω στὸν ἄνθρωπο καὶ εἰσχωρεῖ μέσα του, ἡ ψυχὴ τοῦ ἀνθρώπου γεμίζει ἀπὸ μία χαρὰ ἀνέκφραστη, γιατὶ τὸ Ἅγιον Πνεῦμα μεταμορφώνει σὲ χαρὰ ὅ,τι ἀγγίξει. 

Φανερώνεται σὰν ἕνα ἀνιστόρητο φῶς σ᾿ ἐκείνους ποὺ ἐκδηλώνεται ἡ θεϊκὴ ἐνέργεια. 

Οἱ ἅγιοι Ἀπόστολοι γνωρίσανε μὲ τὶς αἰσθήσεις τοὺς τὴν παρουσία τοῦ Ἁγίου Πνεύματος».


Τότε τὸν ρώτησα: 

«Πῶς θὰ μπορέσω νὰ τὸ δῶ κ᾿ ἐγὼ μὲ τὰ μάτια μου;» 

Ἀπάνω σ᾿ αὐτά, ὁ πάτερ Σεραφεὶμ ἔβαλε τὰ χέρια του στοὺς ὤμους μου καὶ μοῦ εἶπε: 


«Τέκνον μου, βρισκόμαστε κ᾿ οἱ δυό μας μέσα στὸ Ἅγιον Πνεῦμα… 

Γιατί δὲν θέλεις νὰ μὲ κοιτάξης;» 


«Πάτερ μου, τοῦ εἶπα, 

δὲν μπορῶ νὰ σὲ κοιτάξω. 

Τὰ μάτια σου βγάζουνε ἀστραπές. Τὸ πρόσωπό σου ἔχει γίνει πιὸ ἀστραφτερὸ ἀπὸ τὸν ἥλιο, καὶ τὰ μάτια μου θαμπώσανε ἀπὸ τὸ φῶς».


«Μὴ φοβᾶσαι, τέκνο τοῦ Θεοῦ, εἶπε ὁ γέροντας. 

Κ᾿ ἐσὺ εἶσαι ὁλόφωτος ὅπως εἶμ᾿ ἐγώ. 

Γιατὶ βρίσκεσαι μέσα στὸ Ἅγιον Πνεῦμα. 

Ἀλλιῶς δὲν θὰ μποροῦσες νὰ μὲ δῆς μὲ τὴν ὄψη ποὺ μὲ βλέπεις...»


Ἔσκυψε ἀπάνω μου καὶ μοῦ εἶπε σιγανὰ στὸ αὐτί: 


«Εὐχαρίστησε τὸν Ὕψιστο γιὰ τὴν ἄπειρη καλοσύνη του.

 Προσευχήθηκα μυστικὰ στὸν Κύριο καὶ εἶπα μέσα μου: 

Κύριε, ἀξίωσε τὸν νὰ ἰδῆ καθαρὰ μὲ τὰ σωματικὰ μάτια τοῦ τὴν ἐπιφοίτηση τοῦ Ἁγίου Πνεύματός Σου, ποὺ τὴ φανερώνεις στοὺς δούλους σου ὅποτε καταδέχεσαι νὰ παρουσιασθὴς μέσα στὸ μεγαλοπρεπὲς φῶς τῆς δόξης Σου».


Κι᾿ ὅπως βλέπεις, ὁ Κύριος ἀμέσως δέχθηκε τὴν προσευχὴ τοῦ τιποτένιου Σεραφείμ. 

Πόση εὐγνωμοσύνη πρέπει νὰ χρωστοῦμε στὸ Θεὸ γιὰ τοῦτο τὸ ἀνείπωτο δῶρο ποὺ μᾶς ἔδωσε! 

Μήτε οἱ Πατέρες τῆς ἐρήμου δὲν ἀξιώνονταν πάντα νὰ δοῦνε τέτοια φανερώματα τῆς ἀγαθότητός Του. 

Λοιπόν, τέκνον μου, κοίταξέ με ἐλεύθερα. 

Μὴ φοβᾶσαι, ὁ Κύριος εἶναι μαζί μας».







via

''Το θέλημα του Θεού'' στη ζωή μας



''Κι ίσως, για να βγάλεις φτερά, 
φτάνει ν' ακουμπήσεις σ' έναν τοίχο,
 και να σκεφτείς πόσο λίγο θα ζήσεις...'' 
~ Τάσος Λειβαδίτης



Το θέλημα του Θεού αποτελεί έκφραση της αγίας βουλήσεώς Του. 

Ο Θεός «πάντας ἀνθρώπους θέλει σωθῆναι καὶ εἰς ἐπίγνωσιν ἀληθείας ἐλθεῖν». 

Θέλημά Του είναι η σωτηρία μας και η επίγνωση της αλήθειας Του. 

Οι εντολές και η τήρησή τους, (ή τουλάχιστον η επιθυμία μας να ζήσουμε το πνεύμα των εντολών Του Θεού) προσδιορίζουν το άγιο θέλημά Του και χαρίζουν τον απαραίτητο για την επίγνωση της αληθείας Του φωτισμό.

Είναι βέβαια αλήθεια ότι η ζωή μας ξεδιπλώνεται μέσα από διλήμματα...

ευκαιρίες και δυνατότητες, οι οποίες προκαλούν ιδιαίτερα την ελευθερία μας, κι ακόμα μέσα από επιλογές που συχνά μας υποχρεώνουν να παλινδρομούμε μεταξύ της έκφρασης του δικού μας θελήματος και της αναγνώρισης του δικού Του. 

Ο Θεός όμως, δεν λειτουργεί σαν γραμμική εξίσωση με μία λύση, διότι τότε θα έφτιαχνε ανθρώπους χωρίς ελευθερία. 

Ο Θεός για κάθε άνθρωπο, για κάθε περίσταση, για κάθε στιγμή προσφέρει ως θέλημά Του άπειρες δυνατότητες, που όλες όμως εκφράζουν την βούλησή Του.

Γι ‘ αυτό και το θέλημα του Θεού δεν μοιάζει με το εγωιστικό δικό μας.

Δεν υπάρχει για να δεσμεύει την ελευθερία μας, αλλά για να την ενεργοποιεί και να την ζωντανεύει. Το ένα θέλημά μας καταργεί την ελευθερία μας και την υποδουλώνει στον εγωισμό μας. Τα άπειρα θελήματα του Θεού μας βοηθούν να ανακαλύψουμε την ελευθερία ως ύψιστο δώρο...

Η υποταγή και η ταύτιση της βούλησής μας στη βούληση του Θεού, φωτίζει το νου, γεννά την απόφαση και αναδεικνύει το πρόσωπο. 

Υπάρχει μία θαυμάσια μονολόγιστη προσευχή που εκφράζει αυτό το φρόνημα:

«Κύριε, ποίησόν με οἷον θέλεις, ὡς θέλεις, κἄν θέλω, κἄν μή θέλω.»

Αν η καρδιά ενός ανθρώπου μπορεί να προσεύχεται με αυτόν τον τρόπο, είναι δυνατόν να διερωτάται ποιο είναι το θέλημα του Θεού; 

Ο Θεός έχει άπειρα θελήματα που τα προσφέρει στον καθένα μας ως ευκαιρίες και δυνατότητες. 

Όταν εμείς ταυτιστούμε με την βούληση Του, τότε διακρίνουμε το ένα που μπορούμε να επιλέξουμε και ξεκάθαρα να αποφασίσουμε.

Η κοσμική ηθική, η ηθική των αρχαίων Ελλήνων φιλοσόφων, στηριζόταν στην υποταγή της φύσεως στην βούληση του ανθρώπου.

Αντίθετα, η πνευματική ηθική βασίζεται, στην υποταγή της ανθρώπινης βούλησης στην βούληση του Θεού. Το πρώτο γεννά εγωισμό ενώ το δεύτερο ταπείνωση που προσελκύει τη χάρι του Θεού. Έτσι, υποτάσσεται όλος ο άνθρωπος- ψυχή και σώμα, φύση και πνεύμα- στη χάρι Του.

Έτσι γίνεται «θείας κοινωνός φύσεως» και «γνωσθείς υπό Θεού».

 Μητροπολίτου Μεσογαίας και Λαυρεωτικής Νικολάου ~ Άνθρωπος μεθόριος.
Από τα αναπάντητα διλήμματα στα περάσματα της "άλλης λογικής". Εκδόσεις Εν πλω
_____________________________________________

Πηγή: orthodoxmathiteia.blogspot.com
via

Συμβιβάζεται η πρόγνωση του Θεού με την ελευθερία του ανθρώπου;




Το επίκεντρο της ερώτησης βρίσκεται στο έξης σημείο: Μπορεί ο άνθρωπος να γίνει κάτι άλλο από αυτό που προβλέπει ο Θεός γι’ αυτόν; Ασφαλώς όχι. Άρα η πρόγνωση του Θεού λειτουργεί για τον άνθρωπο ως προορισμός. 

Επομένως ο άνθρωπος δεν είναι ελεύθερος μια και η υποτιθέμενη ελευθερία του ορίζεται από τη βούληση ενός άλλου;


Κάνοντας κανείς μια πρώτη και γενική παρατήρηση πάνω στο ερώτημα πρέπει να πει ότι αυτό είναι αποτέλεσμα περισσότερο φιλοσοφικής εκζήτησης παρά ανθρώπινης εμπειρίας. Ο άνθρωπος βασικά δεν αισθάνεται ότι η βούλησή του, δηλαδή η εσωτερική του ελευθερία, δεσμεύεται από άλλη δύναμη. Με άλλα λόγια το ερώτημα είναι κατηγορίας συλλογιστικής και όχι βιωματικής, δηλαδή ανυπόστατο, με την οντολογική έννοια του όρου.
Το ερώτημα έχει στη διατύπωσή του ένα κρίσιμο σφάλμα, γιατί αντικρίζει τη συμπεριφορά του Θεού από την οπτική γωνία του ανθρώπου...


Για τον άνθρωπο που υπόκειται στο χρόνο η από τώρα γνώση ενός μελλοντικού γεγονότος σημαίνει πρόγνωση. Η πρόγνωση προσδιορίζει αναγκαστικά τη διαδικασία του χρόνου να καταλήξει στο προγιγνωσκόμενο. Έτσι η πρόγνωση αποτελεί προορισμό.

Ο Θεός δεν υπάγεται στο χρόνο. Ως δημιουργός του κόσμου είναι πριν από τον κόσμο.Έτσι όμως είναι και πριν από το χρόνο μια και ο χρόνος είναι η μέτρηση των μεταβολών του χώρου, με άλλα λόγια δεν είναι ανεξάρτητος από το χώρο. 

Έτσι ο Θεός δεν έχει πρόγνωση αλλά γνώση. Αν τώρα στο ερώτημα αντικατασταθεί η λέξη «πρόγνωση» από τη λέξη «γνώση» δεν δημιουργείται αντίφαση.

Και δεν δημιουργείται γιατί κάθε μορφή γνώσης δεν είναι βουλητικά δεσμευτική για τον άλλο. Π.χ. η γνώση του παρελθόντος μου ή, η γνώση του παρελθόντος ενός άλλου δεν με δέσμευσε ή τον δέσμευσε να πάρει τη μορφή που πήρε. 

Η γνώση του γιατρού για την έκβαση της αρρώστιας του ασθενούς του δεν είναι προσδιοριστική της εξέλιξής της, αλλά αποτελεί διαπίστωση πείρας, δηλαδή συναρίθμηση πολλών ομόλογων αποτελεσμάτων και, όχι βέβαια, προορισμών. 

Τη γνώση μου ότι ο εαυτός μου σε μια συγκεκριμένη περίπτωση θα αντιδράσει με αυτό ή τον άλλο τρόπο δεν τη θεωρώ ποτέ ως δεσμευτική, αλλά ως προϊόν συγκερασμού πολλών δικών μου ομοταγών συμπεριφορών.

Και στις δύο τελευταίες περιπτώσεις (γιατρού και εαυτού μου) η γνώση, που έχει την επίφαση της πρόγνωσης, δεν προσδιορίζει το αποτέλεσμα, αλλά προσδιορίζεται από αυτό (έστω κι αν αυτό ακόμη δεν έχει συντελεστεί), εφόσον μεσολαβεί η πείρα ανάλογων προηγούμενων περιστατικών.

Με λίγα λόγια η γνώση όσο κι αν μπορεί να θεωρηθεί ως δεσμευτική (π.χ. η γνώση των νόμων της φύσης) δεν είναι ποτέ αιτία αλλά αιτιατόν. Δηλαδή δεν είναι δημιουργός των γεγονότων (με την πλατιά έννοια του όρου), αλλά δημιούργημα αυτών. 

Κατά τον ίδιο τρόπο και η γνώση του Θεού για κάθε συγκεκριμένο άνθρωπο δεν ορίζει τη συμπεριφορά του ανθρώπου αλλά προκύπτει από αυτή.

Ωστόσο το θέμα δεν πρέπει να το δούμε μόνο στο χώρο της καθαρής λογικής, αλλά και πιο πραγματικά, δηλαδή στην περιοχή της διδασκαλίας του Χριστιανισμού. 


Από τη διδασκαλία του Χριστιανισμού βγαίνει σαφώς το συμπέρασμα ότι ο άνθρωπος είναι ελεύθερος και ότι η ελευθερία του ανθρώπου αποτελεί θέλημα και επιδίωξη του Θεού: 

Ο Χριστιανισμός καταπολέμησε με αποφασιστικότητα την αρχαιοελληνική αντίληψη για την ειμαρμένη, που οι τότε άνθρωποι τη θεωρούσαν ανώτερη όχι μόνο από τη βούληση των ανθρώπων, αλλά και από τη βούληση των θεών.


Η αντίληψη για την ειμαρμένη αντιστρατευόταν στο Χριστιανισμό σε πολλά σημεία, ιδιαίτερα μάλιστα στη διδασκαλία του για την αμοιβή των δικαίων, για την τιμωρία των αμαρτωλών. Η μέλλουσα κρίση δεν μπορούσε να έχει λόγο ύπαρξης, αν δεν συνέτρεχε ως προϋπόθεση η ελευθερία του ανθρώπου. 


Η ηθική του Χριστιανισμού δεν στηρίζεται στην πράξη αλλά στην πρόθεση. Τα πράγματα από μόνα τους είναι ηθικά αδιάφορα. Παίρνουν αξία ή απαξία από τη στάση του ανθρώπου απέναντι σ’’ αυτά. Επομένως βάση και προϋπόθεση της χριστιανικής ηθικής είναι η ελευθερία.


Ο Θεός ήρθε στον κόσμο για να ελευθερώσει τον άνθρωπο από την κατάσταση της δουλείας που είχε πέσει με το προπατορικό αμάρτημα. Η σημασία που απέδωσε ο Θεός στην ελευθερία του ανθρώπου αποδεικνύεται από το μεγάλο τίμημα που κατέβαλε γι’ αυτή, με το να γίνει άνθρωπος και να σταυρωθεί. 

Η κατάφαση από μέρους του Θεού της αξίας της ελευθερίας αποδεικνύεται και από το γεγονός ότι αγαπά το διάβολο. 

Πράγματι τον αγαπά γιατί ο διάβολος είναι δημιούργημα του Θεού «καλό λίαν». Από τη φύση του δεν είναι κακός. Κακός είναι από την πρόθεσή του. Πέρα από αυτό η αγάπη του Θεού για το διάβολο (που γι’ αυτόν είναι κόλαση) μαρτυρείται και από το γεγονός ότι ο Θεός τον συντηρεί στην ύπαρξη. Αν ο Θεός δεν αγαπούσε το διάβολο, ο διάβολος θα είχε εκλείψει.

Όλα τα παραπάνω κατανοούνται από το γεγονός ότι ο Θεός των χριστιανών είναι προσωπικός: και το πρόσωπο δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς τη σχέση.


Γι’ αυτό ο Θεός είναι Τριαδικός. Αλλά και η σχέση με τη σειρά της δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς την ελευθερία. Ακριβώς γι’ αυτό δεν λέμε ότι ο Θεός είναι ουσία, ούτε ότι η ουσία προϋπάρχει του Θεού. Γιατί και στις δύο περιπτώσεις δίδεται μια προτεραιότητα στην ουσία από το πρόσωπο με τον κίνδυνο να έχουμε ορισμό του προσώπου από κάτι που είναι έξω από αυτό. 

Τούτο όμως θα σημαίνει ένα είδος προσδιορισμού, κάτι δηλαδή, που θα έθιγε την ελευθερία του προσώπου.

Από όλα τα παραπάνω βγαίνει το συμπέρασμα ότι για το Χριστιανισμό η ελευθερία του ανθρώπου είναι απόλυτα σεβαστή. 


Τούτο βέβαια δεν σημαίνει ότι η ελευθερία είναι αυταξία. Η ελευθερία από μόνη της δεν είναι ούτε καλό ούτε κακό. Γίνεται καλό ή κακό από τη χρήση της.
Γι’ αυτό το σωστό νόημα της ελευθερίας δεν βρίσκεται στο «ελευθερία από κάτι», αλλά στο «ελευθερία για κάτι».

Και ακριβώς αυτή η επιλογή του «για» είναι το κρίσιμο σημείο της ελευθερίας. Μπορεί φιλοσοφικά το «για» να είναι μια δούλωση της ελευθερίας, στα πράγματα όμως η σωστή «δούλωση» της ελευθερίας ελευθερώνει την ελευθερία από μια αυτοΰπαρξη δίχως νόημα. Δηλαδή από το: ελευθερία για ελευθερία.

Η πιο σωστή επιλογή του «για» της ελευθερίας είναι η αγάπη, δηλαδή η πρώτη και μοναδική αυταξία, με άλλα λόγια ο Θεός.



[Eσύ θα το επιλέξεις.]




(Ηλία Αντ. Βουλγαράκη, «Χριστιανισμός και κόσμος», εκδ. Αρμός, σ. 168-171)

Ανάλυση της Cappelle Sistina, έργου του Μικελάντζελο

google.gr/maps/place/Sistine+Chapel








Η  Καπέλα Σιξτίνα χτίστηκε κατ εντολή του Πάπα Σίξτου  Δ’. Καπέλα (cappella) σημαίνει παρεκκλήσι.  Άρα, το παρεκκλήσι του Σίξτου.  Αυτός ο χώρος έγινε μέσα στη γενική θέληση του Πάπα να αποκαταστήσει την αίγλη της Ρώμης. Τα εγκαίνια της τελέστηκαν  με μεγάλους  πανηγυρισμούς  στις  15 Αυγούστου το  1483. Μια από  τις  χρήσεις της  είναι  να φιλοξενεί  το Κονκλάβιο των Καρδιναλίων για την εκλογή του νέου Πάπα.



Η οροφή της Καπέλα Σιξτίνα που θα ασχοληθούμε εδώ, πριν την αναθέσουν στον Μικελάντζελο ήταν διακοσμημένη με  το συνηθισμένο θέμα για την εποχή: Την μίμηση του έναστρου ουρανού. Τίποτα το σπουδαίο. Ο Πάπας  Ιούλιος Β αρχικά προτείνει στον Μιχαήλ Άγγελο: Τις μορφές των 12 Αποστόλων στον θρόνο τους με σκοπό να υπενθυμίζουν στους εκλέκτορες του Κονκλαβίου  την ευθύνη τους στην εκλογή του νέου Πάπα που θα ήταν ο διάδοχος του Αποστόλου Πέτρου.



άποψη μέσα στην Καπέλα Σιξτίνα
«Πολύ φτωχή» η σύνθεση ήταν η απάντηση του Μιχαήλ Αγγέλου, και βάζει μπροστά μόνος του τον σχεδιασμό της Καπέλα Σιξτίνα, όπως διατείνεται ο ίδιος και ο Κοντίβι (σαν μάρτυρας).Αξιοπερίεργο αυτό! Να αποφάσισε μόνος του τα πάντα ο καλλιτέχνης σε αυτό τον χώρο  και ειδικά για το εικονογραφικό σχέδιο; Διόλου απίθανο να έγινε έτσι αν και ο κανόνας που ίσχυε από την 2η Σύνοδο της Νίκαιας το 787 μ.Χ. ήταν ότι «Οι εκκλησίες είναι των πατέρων που τις χτίζουν . Μόνο η τέχνη είναι του καλλιτέχνη». Βέβαια, από τότε έχουν αλλάξει πολλά στην ανάπτυξη της ανθρωπότητας και της θέσης του καλλιτέχνη! Και ο Μικελάντζελο έβαλε τη σφραγίδα του σε αυτές τις αλλαγές, όχι μόνο με την απόδοση των  γυμνών μορφών μέσα στο παρεκκλήσι (!) αλλά και με τα κρυμμένα  νοήματα και ερμηνείες που τελικά ήταν ένα πάντρεμα του παγανισμού και νεοπλατωνισμού μαζί με τον χριστιανισμό!! Και όλο αυτό το ανατρεπτικό αποτέλεσμα έγινε με τη σύμφωνη γνώμη του Πάπα!! Γι αυτό έχει και μεγάλη αξία αλλά και τεράστιο ενδιαφέρον να μάθουμε σχετικά για την ερμηνεία των μορφών και των παραστάσεων της οροφής! Οι μελετητές ακόμα ψάχνουν και άλλα στοιχεία, μα ήδη είναι τόσα πολλά που όλα τους είναι μια έκπληξη! Πάντως να θυμόμαστε ότι όλα έχουν το νόημα τους: Τα πρόσωπα, η χρονολογική σειρά τους, η απόδοση των μορφών, το γυμνό, οι εκφράσεις, η τοποθέτηση τους στο ναό αλλά και δίπλα στις άλλες μορφές. Τίποτα από ότι έκανε ο Μιχαήλ Άγγελος δεν είναι τυχαίο.



Η οροφή της Καπέλα Σιξτίνα που θα αναλύσουμε εδώ. Πατήστε πάνω της για μεγέθυνση .  

Η Καπέλα Σιξτίνα ζωγραφίστηκε με την τεχνική της νωπογραφίας. Τι σημαίνει αυτό; Λέγοντας νωπογραφία, εννοούμε μια τεχνική στη ζωγραφική όπου τα χρώματα είναι διαλυτά στο νερό, τοποθετούνται στο κονίαμα του τοίχου όσο αυτό είναι νωπό (υγρό) ώστε να μπορέσει να τα συγκρατήσει. Και είναι εξαιρετικά δύσκολη τεχνική και θέλει μεγάλη επιδεξιότητα γιατί άλλο χρώμα αντιλαμβανόμαστε όταν το ανακατεύουμε και το βάζουμε στον τοίχο και άλλη είναι η απόδοση του αισθητικά όταν φεύγει η υγρασία του.




Πόρτα του Παραδείσου του Γκιμπέρτι

Εικονογραφικές αναφορές που αξιοποίησε : Ανάγλυφα και  γλυπτά της αρχαιότητας, ανάγλυφα από την Πόρτα του Παραδείσου του Γκιμπέρτι, νωπογραφίες του Μαζάτσο και μορφές σε πλάγια όψη του Γιάκοπο ντελα Κουέρτσια στην Μπολόνια, ξυλογραφίες του 14ου αιώνα με επεισόδια από τη Βίβλο.













Καταρχήν, ο Μικελάντζελο θα διακοσμήσει την οροφή αλλά και το ανώτερο τμήμα των τοίχων με ζωγραφικές αναπαραστάσεις των προγόνων του Χριστού σε χρονολογική σειρά. Ξεκινά από την είσοδο της εκκλησίας  με κατεύθυνση στην Αγ. Τράπεζα.  Στη συνέχεια, ανάμεσα στους προγόνους του Χριστού απεικονίζει τους Προφήτες της Π. Διαθήκης. Επίσης σε χρονολογική σειρά και με την ίδια κατεύθυνση. Να το κρατήσουμε αυτό γιατί παρακάτω θα αλλάζει η σειρά και η κατεύθυνση. 
                                                  


 Ας σταθούμε λίγο στους Προφήτες.



Προφήτης Ζαχαρίας

Ο Ζαχαρίας, μπαίνει πάνω από την είσοδο στο παρεκκλήσι. Είναι προφήτης καταστροφών, τιμωρίας των Εβραίων για τις αμαρτίες τους αλλά και  μιας Νέας Ιερουσαλήμ όπου θα έχει ειρήνη, δικαιοσύνη. Επίσης είναι και ο προφήτης του Θείου Πάθους, αφού μιλά καθαρά για την θριαμβευτική είσοδο του Χριστού στην Ιερουσαλήμ πάνω σε ένα ταπεινό γαϊδουράκι, για τα 30 αργύρια που θα τον προδώσουν αλλά και τις πληγές στα χέρια του Σωτήρα.  Το ζωγραφισμένο πρόσωπο  του Ζαχαρία μοιάζει με αυτό του Πάπα Ιούλιου Β. Ο Μικελάντζελο ήταν συνεχώς οργισμένος με τον Πάπα. Μιλήσαμε για αυτό στην βιογραφία του καλλιτέχνη. Εδώ, του δίνεται η ευκαιρία να βγάλει την οργή του μέσα από τον άγγελο-ψυχή που είναι δίπλα στη μορφή που μοιάζει με τον Πάπα,  η οποία με το χέρι  του είναι έτοιμο να κάνει μια πολύ άσεμνη χειρονομία.  Αυτό που θα ήθελε να κάνει στην πράξη ο ίδιος ο Μικελάντζελο στον Πάπα φανερά και δεν μπορεί, το αποδίδει με την  τέχνη του μέσα από άλλα πρόσωπα και με τρόπο που να μη φαίνεται κάτι το μεμπτό. Όμως, καταλαβαίνουμε τον θυμό του καλλιτέχνη, την οργή του που αν δεν την διοχέτευσε  στην εικόνα για να εκτονωθεί κάπως. Και δεν είναι το μόνο!!







Προφήτης Ιωήλ




Ο Προφήτης  Ιωήλ είναι και αυτός προφήτης καταστροφής αλλά είχε επίσης προφητέψει τη μετάδοση του Αγ. Πνεύματος στους μαθητές του Χριστού. 









Προφήτης Ιεζεκιήλ


Ο Ιεζεκιήλ: προφήτης της Βαβυλώνας, άνθρωπος με οργή που εξόρκιζε τους συμπατριώτες του να φύγουν από την αμαρτία και να έλθουν στην αγκαλιά του μοναδικού Θεού. 

Αποδίδεται σαν μορφή από τον Μικελάντζελο οργισμένος αλλά και αποφασισμένος.











Ησαϊας: Προφήτης της λύτρωσης. 


Ο Μικελάντζελο τον παρουσιάζει σαν ο προφήτης να ακούει απλανής την εσωτερική του φωνή.















Ιερεμίας: Συγκλονίζει με τους θρήνους του οι οποίοι προβλέπουν την καταστροφή της Ιερουσαλήμ.  

Ο Μικελάντζελο  τον αποδίδει βυθισμένο σε βαθειά σκέψη. 


Το πρόσωπο του μοιάζει ιδιαίτερα με του Μιχαήλ Αγγέλου. Αυτό ίσως και να δείχνει πως ταυτίζεται κάπως μαζί του.










Δανιήλ: Δεν είναι μόνο ένας προφήτης αλλά και πρότυπο ανθρώπου.


 Ενάρετος, σοφός που τον κατεδίωκαν για την βαθιά του πίστη στον Θεό που θα τον ευσπλαχνιστεί.










Ιωνάς: Ο μόνος που ήθελε να αποφύγει την αποστολή του από τον Θεό. Η τριήμερη παραμονή του στη κοιλιά του κήτους  και η έξοδος του από αυτό προαναγγέλλει την Ταφή και την Ανάσταση του Χριστού. 


 Γι αυτό και  ο Μικελάντζελο τον τοποθετεί ακριβώς πάνω από την Αγ. Τράπεζα και τον αποδίδει με αγωνία. 








"Κυμαία Σίβυλλα"
Μια μελέτη του Edgar Wind υποστηρίζει επιχειρηματολογώντας ότι οι 7 Προφήτες είναι οι Προσωποποιήσεις των 7 Αρετών του Αγ. Πνεύματος όπως περιγράφονται από τον Ησαϊα στο κεφ ΙΑ’, 1-3. Αυτές οι αρετές είναι: Σοφία, Κατανόηση, Περίσκεψη, Δύναμη, Γνώση, Ευσπλαχνία, Φόβος Θεού.  Έτσι, με αυτή την οπτική, ο Ζαχαρίας με το ανοιχτό βιβλίο συμβολίζει τη Γνώση, ο συγκεντρωμένος πνευματικά Ιωήλ  την Κατανόηση, ο στοχαστικός και ανήσυχος Ησαϊας  την  Περίσκεψη, ο Ιεζεκιήλ τη Δύναμη, ο Δανιήλ τη  Γνώση, ο  Ιερεμίας με την βαθιά εσωτερικότητα σύμβολο της Ευσπλαχνίας και ο φοβισμένος Ιωνάς, τον Φόβο Θεού. 

Και ας περάσουμε στις πέντε Σίβυλλες, οι οποίες εναλλάσσονται στη σειρά με τους Προφήτες. Οι Σίβυλλες είναι η εκπροσώπηση ενός κόσμου όπου δεν έχει ιουδαϊκές   προφητικές παραδόσεις. Είναι μόνο γυναικείες μορφές μια που στην αρχαιότητα, η γυναίκα ήταν αυτή που είχε το χάρισμα της μαντικής ικανότητας. Οι συγκεκριμένες προφήτισσες που παρουσιάζονται στην Καπέλα Σιξτίνα έχουν σχέση με χρησμούς για την εμφάνιση του Χριστού. Η Κυμαία Σίβυλλα είναι αυτή που θα προφητέψει τη γέννηση του Λυτρωτή από μια Παρθένο. Αποδίδεται εικαστικά από τον Μικελάντζελο ηλικιωμένη και πολύ αυστηρή. Η Ερυθραία Σίβυλλα, προβλέπει τη Δευτέρα Παρουσία. Αποδίδεται πολύ ήρεμη και να έχει συγκεντρωθεί στο βιβλίο της. 



Περσική Σίβυλλα

Η Περσική Σίβυλλα, στην μεγάλη σε μέγεθος προφητεία της, μιλά για τον θρίαμβο της Παναγίας (Παρθένου) έναντι του Τέρατος στην Αποκάλυψη. Αποδίδεται σκελετωμένη, όπου κοιτά το βιβλίο της σαν να μη πιστεύει ότι διαβάζει σε αυτό. 

Η Λιβυκή Σίβυλλα  προφητεύει την ημέρα όπου  λίγοι άνθρωποι θα είναι κρυμμένοι κάτω από τη γη (μετά από γεγονότα), θα έρθει η βασίλισσα που θα κρατά τον βασιλιά στα γόνατα της. Αποδίδεται γεμάτη ενέργεια και αποφασιστικότητα.  


Και  τέλος, η Δελφική Σίβυλλα κάνει λόγο για έναν Προφήτη που θα γεννηθεί από μια Παρθένο. Αποδίδεται σαν να μην έχει την αίσθηση των λόγων της. Κυριαρχεί η ομορφιά της, η τρυφεράδα της νιότης της.   












Ερυθραία Σίβυλλα
Και εδώ η παρουσία αυτών των πέντε μορφών δεν είναι τυχαία. Αλλά απολύτως απαραίτητες με την  ύπαρξη τους. Είναι οι 5 εκπρόσωποι κάποιων από τους πιο σημαντικούς αρχαίους πολιτισμούς. 


Η αρχαία  Ελλάδα εκπροσωπείται από  την Δελφική Σιβυλλα, η Περσική αυτοκρατορία από την Περσική Σίβυλλα, η Ιωνία από την Ερυθραία Σίβυλλα, η Αφρική από την Λιβυκή Σίβυλλα και η Ιταλία εκπροσωπείται από την Κυμαία. 


Ένα κοινό Προφητών και Σίβυλλων  στην αναπαράσταση τους στο παρεκκλήσι είναι ηπαρουσία 2 μικρών  μορφών που συνοδεύουν και τις δύο ομάδες δίπλα σε κάθε μορφή, πλην της μορφής του Δανιήλ. Και αυτές έχουν  λόγο ύπαρξης κατά τον Μικελάντζελο. 









Λιβυική Σίβυλλα


Ας θυμηθούμε αυτό που είπαμε στην αρχή. Ο Μιχαήλ Άγγελος στην Καπέλα Σιξτίνα συνδυάζει τον χριστιανισμό με τον νεοπλατωνισμό.

 «Αυτές λοιπόν οι δυο μικρές μορφές είναι πνεύματα σύμφωνα με τον νεοπλατωνιστή Πίκο ντέλα Μιραντόλα. 

Κάθε άνθρωπος ακολουθείται σε όλη του τη ζωή από 2 πνεύματα ή αγγέλους που αντικατοπτρίζουν τον χαρακτήρα του.  

Από αυτές τις 2 μορφές, η μια συνδέεται με την ψυχική και η άλλη με τη σωματική υπόσταση του εικονιζόμενου». ( από το βιβλίο «Μιχαήλ Άγγελος» της Λίντα Μάρευ, σελ 75).








Δελφική Σίβυλλα

Και πριν πάμε στα κυρίως θέματα της οροφής που έχουν το πιο μεγάλο ενδιαφέρον, χρειάζεται να πούμε κάτι που είναι εξαιρετικά χρήσιμο για την διακόσμηση της οροφής της Καπέλα Σιξτίνα: Τα αρχιτεκτονικά περιγράμματα. Και αυτό γιατί εξυπηρετούν πολλές ανάγκες. 

Πρώτον, λειτουργούν  σαν συνδετικό στοιχείο στην επιφάνεια είτε χωρίζοντας το ένα θέμα με το άλλο, είτε ενώνοντας. 

Και αυτό να  γίνεται και  ταυτόχρονα! 


Δεύτερον, βοηθάνε έτσι ώστε να τονιστεί η κεντρική οριζόντια ζώνη. Για αυτήν  θα μιλήσουμε τώρα. 









 Όμως, να πούμε πρώτα ότι σε αυτές τις διαδοχικές ιστορίες που την απαρτίζουν, περιβάλλονται από 20 γυμνούς νέους (ignudi) Ανάμεσα τους υπάρχουν στεφάνια και ασπίδες όπου πάνω τους είναι ζωγραφισμένες 9 σκηνές από την Π. Διαθήκη. Τα μοντέλα του καλλιτέχνη ήταν πνευματικοί  αδελφοί  ή εραστές του.  Ζωγραφισμένοι σαν ζωντανά αγάλματα, απίστευτης ομορφιάς, μοιάζουν να παλεύουν με τα γήινα πάθη. Ανεξάρτητα με το τι μπορεί να συμβολίζουν, η ύπαρξη τους εξυπηρετεί  στο να συγκαλύψει ο Μιχαήλ Άγγελος την διαφορά κλίμακας ανάμεσα σε όλα τα θέματα και τις μορφές. Επίσης, βοηθάνε στην αφηγηματική ροή και την συνέχεια των σκηνών.



Ένα παράδειγμα για την χρήση των ignudi

Ιουδήθ και Ολοφέρνη


Τέλος,  οι 4 γωνίες της οροφής της Καπέλα Σιξτίνα, αφηγούνται τη δύσκολη μοίρα του λαού του Ισραήλ: «Δαυίδ και Γολιάθ», «Η τιμωρία του Αμάν», «Το μπρόυντζινο φίδι», « Ιουδήθ και Ολοφέρνης».  


Όλες οι  σκηνές έχουν  πολύ βία.  Να πω ότι «Στην τιμωρία του Αμάν» η  μορφή του Αμάν είναι επηρεασμένη από τον Λαοκόωντα που θα αναφερθούμε παρακάτω.











Δαυιδ και Γολιάθ
τιμωρία του Αμάν


Το μπρόυντζινο φίδι



Κεντρικό  τμήμα της οροφής. Πατάμε πάνω στη φώτο και παρατηρούμε τις σκηνές



Στο κεντρικό  τμήμα της οροφής, ο Μιχαήλ Άγγελος  ζωγραφίζει τον πυρήνα της θεμελιώδης ιδέας του που είναι: Η σχέση του Θεού με τον Άνθρωπο.  Ζωγραφίζει 9 σκηνές από την Παλαιά Διαθήκη. Θυμάστε που σας είχα πει προηγούμενα ότι έχει σημασία η χρονολογική  σειρά των θεμάτων και η κατεύθυνση στην Αγ. Τράπεζα; Εδώ γίνεται αλλαγή στα παραπάνω. Έτσι, η χρονολογική σειρά των σκηνών ξεκινά από την Αγ. Τράπεζα και καταλήγει  στην είσοδο του ναού. Παρακάτω  στις φώτο οι 9 σκηνές χωρισμένες σε 3 ενότητες.





Οι πρώτες 3 σκηνές παρουσιάζουν την δημιουργία του κόσμου 

(«Διαχωρισμός φωτός-σκότους»

«Δημιουργία αστέρων», 

«Διαχωρισμός της γης από τα ύδατα»).










Οι 3 μεσαίες σκηνές παρουσιάζουν την δημιουργία του Ανθρώπου

 («Η δημιουργία του Αδάμ», 

«Η δημιουργία της Εύας», 

«Το προπατορικό αμάρτημα και 

η έξωση»)









Και οι άλλες 3 σκηνές από την ιστορία του Νώε

 («Η θυσία του Νώε», 

«Ο κατακλυσμός», 

«Η μέθη του Νώε»)








Ο Μιχαήλ Άγγελος γιατί άλλαξε χρονολογικά την μεσαία λωρίδα; 

Δυο είναι οι πιθανοί  λόγοι: 

Α) Για να επικεντρωθεί ο θεατής στη μέση και

Β) Για να βάλει τις σκηνές με την μορφή του Θεού πάνω από το Ιερό (το ανάποδο δεν θα ήταν καθόλου ταιριαστό!) Έτσι, δημιουργεί έναν σύνδεσμο λειτουργικότητας και διακόσμησης του χώρου.



Έχοντας στο μυαλό του την ιδέα του τριπτύχου, όπου η σημαντικότερη σκηνή βρίσκεται πάντα στην μέση- στο κέντρο, ξεκινά με τη δημιουργία του κεντρικού τμήματος.  

Το πρώτο θέμα που ζωγραφίζει βρίσκεται  κοντά στην είσοδο. Από τις σκηνές δηλ του Νώε, αν και χρονολογικά είναι οι τελευταίες στο βιβλίο της Γένεσης. 

Ας ξεκινήσουμε να αναλύουμε τις σκηνές από τον “Κατακλυσμό» : Βρίσκεται στο κέντρο του τριπτύχου του  Νώε. Πολυπρόσωπη σκηνή, με περίπου 60 μορφές (!) σε αντίθεση με όλες τις άλλες σκηνές στην οροφή. 

Σχεδόν όλες γυμνές και μικροσκοπικές. 


Χωρίζονται σε ομάδες με διαγώνιες κατευθύνσεις αν και φαίνονται διάσπαρτες. Πάντως φαίνεται καθαρά μια προοπτική (αίσθηση του βάθους). 

Στο βάθος βλέπουμε τον Νώε πάνω στην Κιβωτό να επικαλείται τη βοήθεια του Θεού, ενώ οι άλλες μορφές αναζητούν καταφύγιο είτε στη ξηρά, είτε στην βάρκα ή τη Κιβωτό.

 Άλλοι προσπαθούν να σωθούν, άλλοι να σώσουν τα αντικείμενα τους ή τα αγαπημένα τους πρόσωπα. Άλλοι, χωρίς ελπίδα, κοιτάνε με απάθεια. Έχει αξία να κάτσουμε και να δούμε ένα ένα τα πρόσωπα. Όλα έχουν κάτι να πουν, μια ιστορία που θα μας συνεπάρει.



Μικελάντζελο «Η μάχη της Κασίνα»

Και κάτι ακόμα. Λέγεται πως ο Κατακλυσμός έχει τις ρίζες του σε προηγούμενο έργο του Μικελάντζελο

 «Η μάχη της Κασίνα».

 (Ανάφερα στην βιογραφία του σχετικά). 








































«Η θυσία του Νώε» : Η θυσία που έκανε ο Νώε μετά τον κατακλυσμό. 

Εδώ  οι μορφές γίνονται μεγαλύτερες.  Θεμελιώδης σκηνή για τη σωτηρία του ανθρώπου γιατί ο Νώε και οι διάδοχοι του είναι αυτοί που θα οδηγήσουν τον λαό του Ισραήλ από την σκλαβιά στην ελευθερία και στον Σωτήρα. 

Στο κέντρο, πίσω από τον βωμό βλέπουμε τον Νώε. Δεξιά η γυναίκα του. Αριστερά μια νεαρή που  η κίνηση του χεριού της που κρύβει το πρόσωπο της δείχνουν επιρροές του καλλιτέχνη από αρχαίες ρωμαϊκές σαρκοφάγους.





"Η μέθη του Νώε"

«Η μέθη του Νώε» : Η Π. Διαθήκη λέει ότι ο Νώε ήταν γεωργός και μάλιστα ο πρώτος που φύτεψε αμπέλι! Μια μέρα μέθυσε και ξεγυμνώθηκε. Ο γιός του ο Χαν (τον αποδίδει εδώ με αγύμναστο σώμα) βλέποντας τη γύμνια του πατέρα του φωνάζει τους αδελφούς του. Ήρθαν αλλά δεν τον κοιτούν (αποδίδονται γυμνασμένοι). 

Όταν ο Νώε συνήλθε έμαθε το γεγονός και καταράστηκε τον Χαν που είδε την γύμνια του. Στους Εβραίους η γύμνια είναι απαγορευμένη. Αριστερά της σκηνής βλέπουμε ξανά τον Νώε που ασχολείται με το αμπέλι του. 


Όταν ο Μιχαήλ Άγγελος  ολοκλήρωσε το τρίπτυχο του Νώε, ο Πάπας τον ανάγκασε να σταματήσει. 

Έβγαλαν τη σκαλωσιά για να τελεστεί μια λειτουργία και να δει ο κόσμος της Ρώμης και των γύρω περιοχών, τις εργασίες του καλλιτέχνη. 

Βέβαια, από την έλευση του κόσμου η εκκλησία θα κέρδιζε πάρα πολλά χρήματα! Εκτός από τον κόσμο όμως, είχε και ο Μιχαήλ Άγγελος την ευκαιρία να δει το έργο του από μακριά χωρίς τους περιορισμούς της σκαλωσιάς. 

Αυτό ήταν τελικά καταλυτικό για την δουλειά του από εκεί και πέρα. Βλέπει ότι έχει κάνει μικρές τις μορφές και αποφασίζει να αυξήσει το μέγεθος τους.  

Είχε ευκαιρία να δουλέψει περισσότερο πάνω στα νέα σχέδια του γιατί ο πολεμοχαρής Πάπας έφυγε από τη Ρώμη για κάπου ένα χρόνο. Και χωρίς αυτόν δεν μπορούσε να συνεχιστεί το έργο στην εκκλησία. 

Όταν επιστρέφει, ο Μικελάντζελο ξεκινά από τη δημιουργία του Αδάμ.  Από εδώ και πέρα φαίνεται η τεχνική του πρόοδος. 




«Ο διαχωρισμός φωτός-σκότους»: Απεικονίζει τον Θεό από κάτω προς τα πάνω. Το σώμα του Θεού μοιάζει με φίδι όπου φαίνονται όλες οι πλευρές του. Αυτό ήταν μια καινοτομία! Κάτι τέτοιο θα δούμε μετά από έναν αιώνα στον Μπαρόκ.  Το γεγονός του διαχωρισμού είναι μια από τις βασικές ιδιότητες της δημιουργίας του κόσμου, η οποία τονίζεται πιο πολύ στον Ιουδαϊσμό.  

Οι Εβραίοι βλέπουν τον κόσμο σαν ένα συνεχές αποτέλεσμα διαιρέσεων. 

Και εδώ, η ιδέα αυτής της διαίρεσης του κόσμου γίνεται από την πρώτη κιόλας μέρα! (φώς/ σκοτάδι , καλό/ κακό κτλ).  Σε αυτή τη σκηνή η μόνη μορφή που βλέπουμε είναι του Θεού. Έτσι ο Μικελάντζελο τονίζει την μοναδικότητα του Θεού. Φανερός ο επηρεασμός του          ξανά από τον  Ιουδαϊσμό.  

Ο θώρακας του Θεού, αν προσέξουμε και συγκρίνουμε, μοιάζει με του αγάλματος του «Λαοκόωντα». Ενός ελληνιστικού γλυπτού που  είχε ανακαλυφθεί μόλις 2 χρ. πριν ο Μικελάντζελο ξεκινήσει την Καπέλα Σιξτίνα. Μάλιστα ο Πάπας τότε τον είχε καλέσει για να το εκτιμήσει. Σίγουρα αυτό το άγαλμα τον ενέπνευσε!








«Λαοκόωντα»
Ένα πολύ ενδιαφέρον στοιχείο σε αυτή τη σκηνή είναι η απεικόνιση του Θεού σαν έναν καλλιτέχνη που δημιουργεί κάτι πάνω από το κεφάλι του!! Όπως ακριβώς ζωγράφιζε και ο Μιχαήλ Άγγελος!! ( στην βιογραφία του που έγραψα, μιλά σε ένα κείμενο του για αυτή του την στάση). Εκείνη την περίοδο ο Μικελάντζελο ζωγράφιζε μόνος του, χωρίς καν έναν βοηθό.

 Όλοι οι βοηθοί του τον είχαν εγκαταλείψει για πολλούς λόγους. Και ο Θεός που ζωγραφίζει εδώ,  είναι ένας δημιουργός που είναι και αυτός μόνος του!  Έτσι ταυτίζεται με έναν τρόπο με τον μόνο του, δημιουργό Θεό και ίσως έτσι βρίσκει μια παρηγοριά στη μοναξιά του αλλά και από την άλλη, ο άνθρωπος δεν είναι μόνον ένα δημιούργημα αλλά και ένας δημιουργός παράλληλα, δηλ γίνεται κατ  εικόνα και ομοίωση Του!!


Και μιαν άλλη παρατήρηση για την εικαστική απόδοση εδώ του Θεού: 

Το σώμα του έχει στοιχεία και αρσενικά και θηλυκά (πχ γυναικείο στήθος). Αυτό έχει ως σκοπό να μας δείξει τη πίστη του καλλιτέχνη σε έναν Θεό που δεν έχει ξεχωριστό φύλο αλλά είναι μια πλήρης οντότητα, ένα ανδρόγυνο μαζί. Έτσι δεν ξεχωρίζει ή υποβιβάζει την γυναίκα από  τον άντρα.  Η γενική αίσθηση πάντως είναι ενός Θεού με πραότητα και παντοδυναμία.





«Δημιουργία αστέρων»

«Δημιουργία αστέρων»: Εδώ ο Θεός απεικονίζεται 2 φορές.  Στα αριστερά με γυρισμένα τα οπίσθια του (επίτηδες δεν λέω με γυρισμένη την πλάτη του) δημιουργεί τα φυτά και στα δεξιά την δημιουργία των αστέρων ( ήλιου και φεγγαριού).  

Ο αριστερός Θεός είναι σε αυτή την απίστευτη θέση για έναν Ιερό χώρο!!  

Η σκηνή βρίσκεται ακριβώς πάνω από τον Πάπα όταν τελούσε τη λειτουργία και για άλλη μια φορά ο Μιχαήλ Άγγελος ήθελε να δηλώσει μέσω της θέσης του Θεού τα δικά του αισθήματα προς τον Πάπα που δεν ήταν άλλα από μια τεράστια συσσωρευμένη οργή για αυτόν!!!  

Ο Θεός στα δεξιά, έχει κοντά τους 4 αγγέλους  (μορφές) που ίσως να συμβολίζουν τα 4 στοιχεία της ύλης (αέρας, νερό, γη, φωτιά). 

Ένας εικονικός δυνατός άνεμος μοιάζει να διαπερνά την σκηνή, συμβολίζοντας έτσι την θεϊκή του δύναμη.

  Και σε αυτή την σκηνή βλέπουμε τον Θεό από όλες τις μεριές, όπως ακριβώς θα μπορούσαμε να βλέπαμε αν ήταν η μορφή του φτιαγμένη σε άγαλμα. Η πολλαπλή οπτική είναι στοιχείο της γλυπτικής που ο Μικελάντζελο λάτρευε! 

Η έκφραση του Θεού είναι άγρια και υπερδραστήρια. 

Έτσι τονίζεται η θέληση Του, που είναι η πηγή από όπου προέρχονται τα πάντα. Η έκφραση του είναι πολύ πιθανόν να ήταν  σαν του  Μιχαήλ Άγγελου όταν δημιουργούσε!





«Διαχωρισμός της γης από τα ύδατα»

«Διαχωρισμός της γης από τα ύδατα» : Στην ουσία είναι ο διαχωρισμός των υδάτων. 

Εδώ η μορφή του Θεού μοιάζει σχεδόν σαν να μην έχει ύλη. 

Προβάλει από τα σύννεφα  σαν μια οπτασία. Η κίνηση του είναι ανοιχτή, εξωστρεφής. Τα χέρια του ορθάνοιχτα, το βλέμμα του συγκεντρωμένο σε ότι κάνει.  Χαρακτηριστικό της σκηνής είναι η έντονη βράχυνση με το σώμα του Θεού να μικραίνει προς τα πίσω (Βράχυνση: Σμίκρυνση των διαστάσεων του αντικειμένου για την δημιουργία ψευδαίσθησης του βάθους). 





"Η δημιουργία του Αδάμ"

Πάμε τώρα στο κεντρικό τρίπτυχο και στην διασημότερη σκηνή από όλες που είναι

«Η δημιουργία του Αδάμ» :  Κεντρικές μορφές  ο Θεός και ο Αδάμ. Ο Αδάμ ξαπλωμένος, μόλις που έχει δημιουργηθεί, μοιάζει σαν μια αδρανή μορφή, χωρίς καμιά δυνατότητα δύναμης στην κίνηση του. Η στάση του μοιάζει κάπως σαν τον μεθυσμένο Νώε που είδαμε παραπάνω. 




Επίσης παρατηρούμε πως αν  και πρωτόπλαστος και όχι γεννημένος από μάνα- άνθρωπο, ο Αδάμ έχει ομφαλό στη κοιλιά του!! Κάποια εξήγηση θα έχει.   Ο Θεός από την άλλη, είναι μεγάλης ηλικίας αλλά πολύ δυνατός που όμως στηρίζεται στις μορφές των αγγέλων. 

Είναι πολύ σπάνιο εκείνη την εποχή να απεικονίζουν τον Θεό τόσο ηλικιωμένο. Το πιο πιθανό είναι ο Μιχαήλ Άγγελος να έχει  επηρεαστεί από  τις αρχαίες παραστάσεις  των ελληνικών Θεών, όπως για παράδειγμα του Δία και του Ποσειδώνα.  
Το χέρι του Θεού συναντά εκείνο του Ανθρώπου  μέσα από μια υπέροχη  χειρονομία όπου του δίνει ζωή και ενέργεια χωρίς καν να χρειαστεί να τον ακουμπήσει.  Αυτή η σκηνή είναι η μοναδική που δείχνει τη σχέση αγάπης μεταξύ Θεού και Ανθρώπου.  Μοιάζει μέσα από την κίνηση και το βλέμμα και των δυο να αναζητά ο  ένας την ύπαρξη του άλλου. 









Ο Μικελάντζελο τους  απεικονίζει να έχουν το ίδιο μέγεθος.  Δεν κάνει έναν Αδάμ μικρότερο του Θεού.Τ

α χαρακτηριστικά του Αδάμ δεν είναι μόνον αρσενικά. 

Έχει και θηλυκά: Η στάση του κορμιού του, η γλυκύτητα στο πρόσωπο του, το τρυφερό του δέρμα αλλά και τα πολύ μικρά γεννητικά του όργανα.  

Όλα υποδηλώνουν έναν άνθρωπο ανδρόγυνο! 

Δηλ το αρσενικό στοιχείο με το θηλυκό σε αρμονία έχουν αποτέλεσμα τον τέλειο άνθρωπο. 

Όπως έτσι παρουσίασε και τον Θεό ο Μιχαήλ Άγγελος όταν διαχώριζε το φως από το σκοτάδι. Με δύο φύσεις. Άρα κατ εικόνα και ομοίωση Θεού αποδίδεται ο τέλειος άνθρωπος κατά τον καλλιτέχνη για άλλη μια φορά. 

Έτσι, στην ουσία η Εύα υπάρχει ήδη μέσα στον Αδάμ.




Ο Θεός με το άλλο του χέρι αγγίζει ένα παιδί στην καρωτίδα του. Εδώ, βλέπουμε την έντονη αντίδραση του παιδιού. Αυτή μπορεί και να υποδηλώνει ότι σε αυτό βρίσκεται η ψυχή του Αδάμ. Κάτι που ενισχύει αυτή τη σκέψη είναι πως και το παιδί έχει την ίδια στάση με τον Αδάμ.  Δίπλα στον Θεό, βλέπουμε μια γυναίκα η οποία κοιτά τον Αδάμ. 

Μπορεί να είναι η ψυχή της Εύας (όπως πριν με το παιδί) ή σύμφωνα με την νεοπλατωνική θεωρία να είναι η σοφία. Αυτή η σκέψη- θέση βασίζεται και πάλι στην Ιουδαϊκή παράδοση και πιο συγκεκριμένα στην παράδοση της Καμπάλα όπου, ο Θεός δημιουργεί τον Άνθρωπο με σοφία.  Είτε έτσι είτε αλλιώς, ένα είναι σίγουρο. Η θέση που την τοποθετεί ο Μικελάντζελο είναι μεγίστης σημασίας. Αυτή η γυναίκα είναι δίπλα στον Θεό που με έναν τρόπο την αγκαλιάζει. 

Όπως σημαντική είναι και η θέση και σύνδεση της με το παιδί δίπλα που θα μπορούσε να ήταν ο Χριστός. Σε αυτή την περίπτωση, η ύπαρξη του μας θυμίζει την αποστολή του που είναι η σωτηρία των ανθρώπων. Άρα και η γυναίκα δίπλα του θα μπορούσε εκτός από την ψυχή της Εύας να είναι και η Παναγία, η νέα Εύα.


Άρα, τι θέλει να μας δείξει ο Μιχαήλ Άγγελος σε αυτή τη σκηνή; Πολλά. Πρώτα από όλα, την τεράστια αγάπη του Θεού για το δημιούργημα του: Τον Άνθρωπο. Έπειτα την διάνοια του που από τη πρώτη κιόλας στιγμή που δημιουργεί τον άνθρωπο, ξέρει ότι αυτός θα φύγει από την αγκαλιά του και θα υποφέρει. Έτσι, του δημιουργεί παράλληλα ένα τρόπο, ένα σχέδιο  σωτηρίας του.  Άρα, ο Θεός εδώ φανερώνεται από τον Μιχαήλ Άγγελο σαν Πανάγαθος και Πάνσοφος!! 


Και τώρα το ακόμα πιο ενδιαφέρον!!! Πώς μας δείχνει αυτή τη διάνοια του Θεού ο Μικελάντζελο ;  Το κάνει, δίνοντας στον μανδύα του Θεού το σχήμα του εγκεφάλου!!! Ας δούμε τις εικόνες παρακάτω για να καταλάβουμε πολύ καλύτερα τα μυστικά της εικόνας! 






Ξέρουμε πως είχε  παρακολουθήσει ανατομία. Αναφερθήκαμε στην βιογραφία του σχετικά.  

Και αυτή του τη γνώση την χρησιμοποιεί εδώ συμβολικά!! 

Αυτό, το ανακάλυψε ένας γιατρός, o  Φρανκ Meshberger  (δημοσίευσε το  άρθρο στο Journal of the American Medical Association, μόλις το 1990!







Με αυτή τη νέα οπτική, θα επιστρέψουμε στη σκηνή του διαχωρισμού του φωτός από το σκοτάδι. 

Εδώ έγινε μιαν άλλη ανακάλυψη από  2 ερευνητές  το 2010 – Τον    Ian Suk και τον  Rafel Tamargo, από το Πανεπιστήμιο Johns Hopkins

Ο κόσμος της κριτικής  της τέχνης προβληματίζονταν για  τις ανατομικές ανωμαλίες του λαιμού του Θεού και τον φωτισμό του στην περιοχή. Τελικά, οι ερευνητές παρατήρησαν ότι ο λαιμός του δεν είναι λάθος σαν απόδοση αλλά ότι δείχνει τα μέρη του εγκεφάλου όπως θα τα έβλεπε κανείς αν έβλεπε έναν εγκέφαλο από κάτω!!  

Πολύ ενδιαφέρον!!!









"Η  δημιουργία  της  Εύας"

«Η δημιουργία της Εύας» : Εδώ ο Αδάμ, ανυποψίαστος για ότι συμβαίνει, κοιμάται πάνω σε έναν ξερό κορμό. Η Εύα βγαίνει από το πλευρό του Αδάμ. Όχι από το κεφάλι (υπέρ) ή από τα πόδια του (υπό). Έτσι ο Μικελάντζελο  θέλει να δείξει την ισοτιμία και των δύο. Τα χέρια της Εύας είναι ενωμένα έτσι που δεν μπορούμε να καταλάβουμε αν  παρακαλά τον Θεό για συγχώρεση για ότι θα κάνει ή αν τον ευχαριστεί που την δημιούργησε. Η στάση της είναι ίδια με το ξερού κορμού. 

Αυτό δίνει διπλή έννοια. Πρώτον, ο κορμός, αν τον δούμε σαν το δέντρο της ζωής, είναι μια αναφορά στο ότι όλοι οι άνθρωποι προέρχονται από την Εύα και από την άλλη, θυμίζει και το απαγορευμένο δέντρο της γνώσης.  Ο Θεός είναι πολύ σοβαρός, συνοφρυωμένος  και απόμακρος για πρώτη φορά. Τα ρούχα του και η κίνηση του δηλώνουν αυτή την «κλειστότητα» Του. Οι μορφές των ανθρώπων έχουν αποδοθεί σε μεγάλη κλίμακα και έτσι αναγκάζεται ο Θεός να σκύψει για να χωρέσει μέσα στην σύνθεση. Το χέρι του που είναι ψηλά δείχνει την εντολή Του για την δημιουργία της Εύας.  Δεν μοιάζει σαν να την κινεί με αόρατες κλωστές; 
Ποιο είναι το μήνυμα του Μιχαήλ Άγγελου στη σκηνή; 


Μια από τις Εβραϊκές αναλύσεις λένε πως η Εύα είναι αποτέλεσμα της διαίρεσης του τέλειου ανθρώπου και όχι ότι είναι ένα ξεχωριστό, νέο δημιούργημα του Θεού. Οπότε, κάτω από αυτή την οπτική που προφανώς διαλέγει να υποστηρίξει ο καλλιτέχνης, αυτό που απεικονίζει η  σκηνή  είναι : Η διαίρεση του Ανθρώπου σε 2 ίσα τμήματα (Αρσενικό και Θηλυκό) που μετά  από αυτή τη διαίρεση τους είναι φυσικό να είναι ατελή και να αμαρτήσουν. Οπότε,  ο κορμός του δέντρου θα μπορούσε να είναι ο σωτήριος σταυρός. Άλλη μια ένδειξη της γνώσης της σωτηρίας από τον Θεό. 




"Το προπατορικό  αμάρτημα  και  η  έξωση"

«Το προπατορικό αμάρτημα και η έξωση» : Τα 2 διαδοχικά γεγονότα συμπυκνώνονται  σε μιαν ενιαία σκηνή, ακολουθώντας μια παλιά εικονογραφική παράδοση που επιβάλλεται λόγω της έλλειψης χώρου. 

Εδώ, ο  Παράδεισος διαφέρει από αυτό που έχουμε στο νου μας. Βλέπουμε μόνο το δέντρο της Γνώσης και ένα ξερό κλαδί.  Συνήθως όλοι μας έχουμε την εντύπωση πως το δέντρο της γνώσης είναι μια μηλιά. Η Ιουδαϊκή παράδοση όμως, βάζει ως καρπό απαγορευμένο  το σύκο! 

Ο Μικελάντζελο προτιμά αυτή την εκδοχή.  





Κάτι άλλο που κάνει μεγάλη εντύπωση στη σκηνή είναι  το πόσο κοντά είναι το πρόσωπο της Εύας στα γεννητικά όργανα του Αδάμ!!! Και αυτή η εικόνα σε παπικό παρεκκλήσι!! Απίθανο!! Και όμως, ο Μικελάντζελο  δεν λογοδότησε για αυτό και κανείς δεν του ζήτησε να γίνει κάποια αλλαγή. Ίσως  να συνέδεσαν την σαρκική αμαρτία με το ότι αυτή οδηγεί μακριά από τον Θεό. 

Ο Μικελάντζελο  πάντως τους  απεικονίζει εντελώς αθώους, χωρίς καμιά πονηρή σκέψη να υπάρχει στο βλέμμα τους.  Η Εύα είναι η πιο όμορφη μορφή σε όλη την οροφή! Μπορεί να ήθελε ο  καλλιτέχνης να την κάνει τόσο ενάρετη και όμορφη σαν την Παναγία. Μη ξεχνάμε πως όλη η ανθρωπότητα ξεκινά από αυτή. 

Πάντως, εδώ βλέπουμε έναν Αδάμ να είναι ενεργητικός στην αμαρτία. Πάει να αρπάξει ένα σύκο. Ενώ η Εύα απλά το δέχεται από τον δαίμονα.  Δεν αποπλανεί τον Αδάμ όπως θέλουμε να λέμε. Έτσι ο Μικελάντζελο, με γνώμονα την ισότητα των δυο φύλων,  τους αποδίδει για άλλη μια φορά ίσες ευθύνες απέναντι στην αμαρτία. 
Όσο για την σκηνή με τον διωγμό, παρατηρούμε ότι ο άγγελος δεν έχει λαβή στο σπαθί του και ότι ο Αδάμ, μαζί με την Εύα έχουν σχήμα ανθρώπινης  καρδιάς.  

Ο Αδάμ δίνει την εντύπωση ότι πέφτει πάνω στην Εύα, όπου η  μορφή του την  καλύπτει και έτσι είναι στη σκιερή μεριά. Ο Μιχαήλ Άγγελος, εδώ μας δείχνει την διαφορετική αντίδραση του κάθε φύλου στο γεγονός.  Ο Αδάμ σαν άντρας ενεργεί προσπαθώντας να απωθήσει  το σπαθί. Η Εύα είναι παθητική. Έχει εσωτερικά και εξωτερικά εσωστρεφή κίνηση που δηλώνει ότι το μόνο που μπορεί να κάνει είναι να υπομένει τον πόνο της.  Εκδιώκονται από τον Παράδεισο χωρίς  ούτε ένα φύλο συκής να τους προστατεύει.  Ο Μικελάντζελο είναι πολύ αυστηρός εδώ. Και κάτι τελευταίο για τη διπλή σκηνή: Ενώ στο προπατορικό αμάρτημα  αδιαφορεί ο  ένας για τον άλλον, μετά στον διωγμό, τα πόδια τους έχουν κοινή πορεία!! 


Η αποκάλυψη του έργου του Μιχαήλ Αγγέλου της οροφής της Καπέλα Σιξτίνα  έγινε επισήμως στις 31 Οκτωβρίου του 1512. «Ο Πάπας ήταν πολύ ικανοποιημένος» όπως έγραφε ο καλλιτέχνης σε ένα γράμμα στον πατέρα του. Ο Πάπας όμως δεν θα το χαρεί για πολύ γιατί μετά από 4 μήνες πεθαίνει.
Σαν τελικό συμπέρασμα των 9 θεμάτων- σκηνών  που μας παρουσιάζει ο Μιχαήλ Άγγελος στην  οροφή της Καπέλα  Σιξτίνα είναι: Η μεγάλη, η απεριόριστη αγάπη του Θεού προς τον Άνθρωπο, η γνώση του ότι το δημιούργημα του θα απομακρυνθεί από Αυτόν αλλά και η πρόνοια του Θεού, ήδη από την δημιουργία του ανθρώπου, που έχει για αυτόν ένα  σχέδιο σωτηρίας.





Σύμφωνα με μαρτυρίες, ο Πάπας  φέρεται να ζήτησε από τον Μιχαήλ Άγγελο να προσθέτει χρυσό, λόγο της φιλοδοξίας του Πάπα που ήταν  να καταστεί ο φορέας της νέας «χρυσής εποχής» που οραματιζόταν. Ο Μικελάντζελο όμως πουθενά δεν έχει βάλει χρυσό. Θεωρείται ξεπερασμένο διακοσμητικό στοιχείο γιαυτόν. 


Ένα άλλο στοιχείο που πρέπει να υπογραμμιστεί είναι ότι τα γυναικεία σώματα  ο Μιχαήλ Άγγελος τα έχει  αποδώσει με αντρικά χαρακτηριστικά. Αυτό μας βάζει σε σκέψη πως μπορεί  να μην ήξερα καθόλου το γυμνό γυναικείο σώμα. Τα περισσότερα γυναικεία σώματα  σχεδιάζονται  με βάση  αντρικά  μοντέλα ή  βάση κλασικών  αγαλμάτων.


Κάπου έχω διαβάσει (και είναι κρίμα που έχασα την πηγή) πως: «Η οροφή της Καπέλα Σιξτίνα, εκτός από αναπαράσταση του μεγαλείου, αποτελεί και πικρό απολογισμό της ιστορίας του Ανθρώπου. Ίσως γι’ αυτό ο καλλιτέχνης «δανείζει» τα χαρακτηριστικά του στον μελαγχολικό προφήτη Ιερεμία. Η χρυσή εποχή δεν είναι παρά μια εκλεπτυσμένη επινόηση προκειμένου να καλυφθεί η βία της αέναης «εποχής του σιδήρου».
Τελικά, το έργο του Μιχαήλ Αγγέλου στην οροφή της Καπέλα Σιξτίνα συνδυάζει πολλούς κόσμους!! Την τέχνη, την πίστη, τον χριστιανισμό, τον νεοπλατωνισμό, αλλά και την επιστήμη!!! Πώς θα μπορούσε αυτός ο πλούτος να μη προκαλεί τον θαυμασμό μας;!!!!


Μαρία  Ζωγράφου  Ουζούνογλου 

«Αν ο κόσμος ήξερε πόσο πολύ εργάζομαι, η δεξιοτεχνία μου δεν θα έμοιαζε τόσο θαυμαστή» 
Μιχαήλ Άγγελος



ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΛΥ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΥΣΑ ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΜΙΚΕΛΑΝΤΖΕΛΟ ΠΑΤΗΣΤΕ ΕΔΩ 




Και για περιηγηθείτε διαδικτυακά  στην Καπέλα Σιξτίνα, πατήστε τον παρακάτω σύνδεσμο http://www.vatican.va/various/cappelle/sistina_vr/index.html 


Ένα μεγάλο ευχαριστώ στον αρχαιολόγο Φραγκίσκο Κρητικό που σε μια ομιλία του για το θέμα που παρουσιάζω με ενέπνευσε για να κάνω αυτή μου την μελέτη. 

Στο κείμενο μου χρησιμοποίησα και κάποιες από τις σημειώσεις μου που κράτησα από την παρουσίαση του.

 Είναι νέος άνθρωπος και επιμελής. 

 Άλλες πηγές μου ήταν από το βιβλίο «Μιχαήλ Άγγελος» εκδ. TASCEN και  «Μιχαήλ Άγγελος» εκδ. ΥΠΟΔΟΜΗ, το οποίο είναι και εξαιρετικό βιβλίο και το προτείνω!! 
ΤΕΧΝΗ ΚΑΙ ΖΩΗ

Feature (Side)

Πρόσφατα

Random

*

Archives